Selen
Selen finnst í litlu magni í öllum vefjum líkamans að undanskildum fituvef. Selen er nauðsynlegur hluti ensímsins glútatíonperoxíðasa sem kemur í veg fyrir frumuskaða. Vegna þessara eiginleika telst selen til andoxunarefna.Yfirlit
Hvert er hlutverk selens?
Skilningur á mikilvægi og hlutverki selens hefur vaxið mikið síðastu tvo áratugi og andoxunareiginleiki þessi er nú vel þekktur. Selen gegnir mismunandi hlutverkum í líkamanum, til dæmis:
- verndar það fjölómettaðar fitusýrur í frumum og frumuhimnum gegn þránun
- er það hluti mismunandi ensíma, en hvaða hlutverki það þjónar nákvæmlega er ekki að fullu ljóst.
Mikill selenskortur getur valdið hjartasjúkdómum, sérstaklega hjá börnum og konum á barneignaaldri. Þessa hefur einkum orðið vart í Kína (keshan-sjúkdómur eða hjartaveila).
Hvað er ráðlagt?
Í hvaða matvælum er selen helst að finna?
Magn selens í matvælum ræðst að mestu af því hversu mikið er af seleni í jarðvegi og dýrafóðri. Bestu selengjafarnir eru fiskur, aðrar sjávarafurðir og innmatur. Kjöt, egg og mjólk innihalda nokkuð af seleni þar sem jarðvegur hér á landi er tiltölulega selenríkur. Þá er einnig nokkuð af seleni í kornmat og spergli en brasilíuhnetur eru sérstaklega selenríkar.
Hvað gerist ef neytt er of mikils af selen?
Efri mörk selens eru 300 µg á dag hjá fullorðnum en mörkin eru lægri hjá börnum. Stórir skammtar af seleni geta valdið eitrun sem leiðir til hárloss og breytinga á húð og nöglum. Auk þess geta stórir skammtar truflað joðnýtingu.
Hvernig uppfylli ég þörfina fyrir selen?
Með neyslu á fjölbreyttum mat, þar sem fiskur, kjöt, egg og mjólk er hluti af fæðinu, á að vera hægt að uppfylla selenþörfina. Nauðsynlegt er að athuga selenmagn í fæðubótarefnum vel.
