Joð

23.1.2008

Joð er eitt lífsnauðsynlegra steinefna. Í líkamanum eru um 20-50 mg af joði og það fyrirfinnst aðallega í skjaldskirtlinum. Joðskortur er útbreiddur víða um heim og telst til alvarlegra heilsufarsvandamála af því hann getur bæði haft áhrif á andlegan og líkamlegan þroska.

Hvert er hlutverk joðs?

• Joð hefur mikilvægu hlutverki að gegna við myndum skjaldkirtilshormónsins týroxín sem stjórnar m.a. orkunýtingu líkamans.

Fái líkaminn ekki nægilegt joð úr fæðunni getur það leitt til þess að skjaldkirtillinn stækkar og verður þá til ástand sem kallast struma. Alvarlegur joðskortur getur leitt til dvergvaxtar (kretínisma) hjá börnum.

Hvað er ráðlagt?

Í hvaða matvælum er joð helst að finna?

Mest finnst af joði í fiski (bæði ferskum og þurrkuðum) og öðru sjávarfangi, sérstaklega þangi og þurrkuðum sölvum. Joðmagn annarra fæðutegunda fer t.d. eftir fóðri dýranna og jarðveginum sem plönturnar eru ræktaðar í. Hér á Íslandi er t.d. mjólk tiltölulega joðrík vegna nálægðar kúnna við sjó og sjávarloftið. Úti í heimi, á svæðum þar sem joðskortur er landlægur, er joðbæting með matarsalti algeng aðferð til að auka joðneyslu.

Hvað gerist ef neytt er of mikils af joði?

Langvarandi ofneysla á joði getur valdið joðeitrun og skaðað skjaldkirtilstarfsemina og það getur síðan leitt til ýmissa einkenna, m.a. að fólk fitni. Efri mörk joðneyslu eru 600 µg á dag. Mörkin eru lægri fyrir börn.

Hvernig uppfylli ég þörfina fyrir joð?

Nægilegt joð fæst með því að borða fisk nokkrum sinnum í viku og neyta mjólkurvara daglega. Joðbætt matarsalt getur bætt joðneyslu þeirra sem hætt er við joðskorti, t.d. ungra stúlkna. Athuga þarf joðmagn fæðubótarefna vel.

Senda grein