B12-vítamín (kóbalamín)

23.1.2008

Hvert er hlutverk B₁₂-vítamíns?

B₁₂-vítamín hefur fjölda mikilvægra hlutverka í líkamanum að gegna. Til dæmis:

• tekur það þátt í efnaskiptum, þ.e. aðstoðar við að vinna orku úr fæðunni sem neytt er
• hjálpar það til við myndun rauðra blóðkorna og heldur taugakerfinu heilbrigðu
• er það nauðsynlegt fyrir virkni fólasíns (sem er annað B-vítamín)

Langvarandi skortur á B₁₂-vítamíni veldur stórkornóttu blóðleysi og taugarýrnun í mænu, heila, sjóntaug og taugum í útlimum.

Frásog á B₁₂-vítamíni er óvenjulega flókið ferli sem krefst meðal annars sérstaks próteins sem framleitt er í maga. Algeng orsök B₁₂-vítamínskorts er skert upptaka í meltingarvegi vegna sjúkdóma í maga eða þörmum fremur en ófullnægjandi neysla. Skortur á B₁₂-vítamíni er algengari meðal eldra fólks en þeirra sem yngri eru.

Hvað er ráðlagt?

Þó B₁₂-vítamín sé vatnsleysanlegt getur líkaminn samt geymt einhvern forða af því.

Í hvaða matvælum er B₁₂-vítamín helst að finna?

B₁₂-vítamín er eingöngu að finna í fæðu úr dýraríkinu. Það finnst í nánast öllum kjötvörum og auk þess er töluvert magn af B₁₂-vítamíni í laxi, þorski, síld, ufsa, lambalifur, mjólk, osti, eggjum og vítamínbættu morgunkorni.

Hvað gerist ef neytt er of mikils af B₁₂-vítamíni?

Stórir skammtar virðast hvorki valda eitrun né öðrum skaða.

Hvernig uppfylli ég þörfina fyrir B₁₂-vítamín?

Þar sem B₁₂-vítamín finnst eingöngu í matvörum úr dýraríkinu er mikilvægt fyrir þá sem lifa á jurtafæði eingöngu (þ.e. án eggja og mjólkurvara) að fá efnið með því að neyta fæðubótarefnis. Móðurmjólk kvenna, sem borða eingöngu jurtafæði, getur orðið afar snauð af þessu vítamíni þannig að skortur getur komið fram hjá ungbarninu.

B₁₂-vítamínþörfin er mjög lítil og með því að neyta einhverra vara úr dýraríkinu ætti að vera auðvelt að fá ráðlagðan dagskammt.
Sumir virðast nýta þetta vítamín illa eða ekki og geta því þurft á aukaskammti að halda, vanalega dugir þeim að taka fæðubótarefni en sumir þurfa þó að fá vítamínið með sprautum.

Senda grein