Börn á höfuðborgarsvæðinu léttari nú en áður
Niðurstöður úr Ískrá á þyngdarmælingum barna frá 2003/04-2009/10
Lýðheilsustöð og Heilsugæsla höfuðborgarsvæðisins tóku saman upplýsingar og gáfu út í skýrslu í apríl 2010. Skýrslan var uppfærð og endurútgefin af Landlæknisembættinu og Heilsugæslugæslu höfuðborgarsvæðinu í maí 2011 og er aðgengileg hér.
Skoða skýrsluna í heild (PDF)
Samantekt
Skýrsla þessi er uppfærsla á skýrslu sem kom út í apríl 2010 (Stefán Hrafn Jónsson og
Margrét Héðinsdóttir, 2010). Þar sem nýjar mælinar liggja fyrir þykir rétt að koma þeim á
framfæri. Fyrri rannsóknir, sem byggja á mælingum á hæð og þyngd 9 ára barna á
höfuðborgarsvæðinu, sýna að hlutfall barna sem flokkast yfir kjörþyngd jókst mikið frá árinu
1958 til 1998 en nýjar mælingar sýna ekki afgerandi breytingar á síðustu árum á hlutfalli
barna sem eru yfir kjörþyngd.
Heilsuvernd skólabarna á höfuðborgarsvæðinu hefur frá vetrinum 2002/03 skráð rafrænt í
Ískrá mælingar á hæð og þyngd nemenda í 1., 4., 7. og 9. bekk grunnskóla. Fyrsta veturinn var
aðeins um að ræða mælingar í nokkrum tilraunaskólum og eru þær ekki birtar í þessari
skýrslu. Mælingar í 4. bekk benda til þess að hlutfall barna sem er yfir kjörþyngd sé líklega
hætt að aukast eftir mikla aukningu á seinni hluta 20. aldar. Mikilvægt er að hafa í huga að
þrátt fyrir traustar mælingar á hæð og þyngd barna þá eru engir árgangar eins og Íslendingar
eru ennþá fámenn þjóð. Þess vegna mælast oft breytingar á hlutfalli á milli tveggja ára sem
endurspegla ekki endilega langvarandi, undirliggjandi breytingar.
Auk mikilvægi þess að byggja á bestu fáanlegu mælingum á hverjum tíma þá er afar brýnt að
nota rétt hugtök í umræðu um líkamsþyngd barna. Umræða um þyngd má heldur ekki skyggja
á umræðu um mikilvægi hollrar fæðu og nægrar hreyfingar. Þannig þurfa öll börn að hreyfa
sig nægjanlega mikið og borða hollan mat, óháð því hvort þau eru í kjörþyngd eða ekki. Hluta
af neikvæðum afleiðingum offitu má rekja til vanlíðanar í kjölfar neikvæðra ummæla sem
höfð eru um útlit einstaklinga og hópa. Því skal ávallt skal gæta virðingar og umburðarlyndis
þegar rætt er um líkamlegt útlit fólks.
