Notkun gagna úr Heilsu og líðan Íslendinga 2007 og 2009

25.5.2009

Skráning og notkun gagna

Öll svör voru skráð með aðstoð skanna. Sérhæft forrit (Eyes & Hands, Forms) var notað til að lesa svör fólks útfrá krossum sem þátttakendur merktu við fyrirfram gefna svarmöguleika. Opnar spurningar, s.s. spurningar um hæð, þyngd, fæðingarár, póstnúmer o.fl. voru skráð af starfsmönnum Rannsóknastofnunar Háskólans á Akureyri sem sá um skráningu gagna. Breytur í SPSS gagnaskrá rannsóknarinnar eru númeraðar eftir númerum í prentuðum spurningalista. Hver spurning frá árinu 2007 er með „s“ forskeyti fyrir framan númer spurningar, t.d. s1, s2, s52. Spurningar sem settar eru fram í mörgum liðum voru aðgreindar með bókstöfum aftan við spurninganúmer (t.d. s5a, s5b, s5c, o.sv.frv.). Til aðgreiningar þá er „p“ forskeyti fyrir framan númer spurninga úr könnuninni árið 2009. Í sameinaðri gagnaskrá er því hver spurning í 2007 spurningalista með samsvarandi S-breytu og hver spurning í 2009 spurningalista með samsvarandi P-breytu. Eina undantekningin á þessu kerfi breytuheita er kvarðinn á blaðsíðu 20 í spurningalistanum frá 2007 en sú breyta heitir einfaldlega „kvardi“ í gagnaskránni. Allar spurningar undir númerum 6 og 7 (bæði árin) eru tvískiptar. Annars vegar var spurt hvort viðkomandi hefði haft tiltekinn sjúkdóm og hins vegar hvort sjúkdómurinn hefði verið greindur af lækni. Fyrri hluti spurningar um hvern sjúkdóm er táknaður með „x“ á eftir númeri (t.d. árið 2007: s6xa, s6xb, s6xc, o.sv.frv.) og seinni hluti spurningar með „y“ (t.d. árið 2007: s6ya, s6yb, s6yc, o.sv.frv.).

Í spurningum þar sem gert var ráð fyrir einu svari var fyrsta svar ávallt númer 1 við skráningu gagna, næsta númer 2 og svo framvegis (sjá value labels í gagnaskrá). Ef merkt var í fleiri en einn reit í spurningum þar sem gert er ráð fyrir einu svari, er það svar talið ógilt. Hins vegar voru þannig svör skráð sérstaklega til að mögulegt væri að nota svörin í sértækri úrvinnslu. Ef þátttakandi merkti til að mynda bæði við reit 2 og 3 í spurningu númer 3 (s3 eða p3) þá var gildið 23 skráð en það var jafnframt skilgreint sem ógilt (missing value). Með þessari aðferð er hægt að skrá hvers vegna svar er ógilt og þannig mögulega bæta orðalag spurninga í framtíðinni.

Þar sem þess var kostur voru S (2007) og P (2009) breytur hreinsaðar af auðum svörum, meðal annars með því að sækja upplýsingar í aðrar breytur. S og P breytum var aldrei eytt úr gögnunum en nýjar breytur voru vistaðar með „r“ forskeyti í 2007 gögnum og „q“ forskeyti í 2009 gögnum (t.d. r5a í stað s5a og q10a í stað p10a). Ef R eða Q breytur hafa ekki verið vistaðar í gögnin er hægt að nálgast skipanaskrár hér að neðan.

SPSS skipanaskrár fyrir R breytur (2007) og Q breytur (2009)

Skrár bera nöfn viðeigandi S- (2007) og P- (2009) breyta

Spurningar könnunarinnar

Almennt heilsufar
Spurningar 1 og 3 eru fengnar úr könnun Rúnars Vilhjálmssonar frá árinu 2006 (Heilbrigði og aðstæður Íslendinga: um heilsufar, viðhorf og aðstæður fullorðinna Íslendinga). Spurningar 2 og 4 eru frumsamdar.

Eigin sjúkdómar, einkenni, verkir og lyf
Spurning 5 var frumsamin en spurningar 6 og 7 byggja á almennum mælikvarða fyrir viðtalskannanir sem Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin (WHO) ráðleggur (Buratta V o.fl., 2003). Mælitækið var aðlagað að spurningalistakönnun og notað þannig í spurningum 6 og 7. Spurningar 8 til 12 voru frumsamdar fyrir könnunina.

• Buratta V, F. L., Gargiulo L, Gianicolo E, Prati S og Quattrociocchi L. (2003). EUROHIS: Developing Common Instruments for Health Survey (Vol. 57): IOS Press.

Reykingar
Stuðst var við upplýsingar frá Hjartavernd og Krabbameinsfélaginu við gerð spurninga um reykingar. Spurningarnar miðuðu meðal annars að því að unnt væri að reikna út meðalfjölda sígarettupakka sem einstaklingur hafði reykt á ári á þeim tíma sem hann hafði reykt.

Áfengi og áfengisnotkun
Spurningar um áfengi og áfengisnotkun byggja að mestu á AUDIT kvarðanum (Babor, T., F. ofl., 2001) sem er greiningartæki á óhóflega áfengisneyslu. Tækið var þróað af WHO og samanstendur af 10 spurningum. Spurning 21 er unnin upp úr spurningu 1 í AUDIT kvarðanum en við hana hefur verið bætt skilgreindum tímaramma, þ.e. sl. 12 mánuði, og fleiri svarmöguleikum. Spurning 23 var unnin á sama hátt upp úr spurningu 3 í AUDIT kvarðanum (fjölda drykkja var hins vegar breytt í 6 í stað 5). Þessar spurningar voru einnig notaðar í Könnun á áfengisneyslu Íslendinga árið 2004.
Í spurningu 24 voru notaðar, óbreyttar, 5 af þeim 10 spurningum sem eru í AUDIT kvarðanum.

• Babor, T. F., Higgins-Biddle, J. C., Saunders, J. B., Monteiro, M. G. (2001). The Alcohol Use Disorders Identification Test: Guidelines for Use in Primary Care. (2. útg.). Sviss: World Health Organization.

Hreyfing og kyrrseta
Spurningar 47 til 53 byggja á styttri útgáfu af IPAQ mælitækinu (2005) sem er sérstaklega ætlað fyrir landskannanir á hreyfingu fullorðinna. Spurningarnar eru hannaðar til að gefa aðgreindar niðurstöður (tíma í mínútum og tíðni í dögum) fyrir göngu, miðlungs erfiða hreyfingu og erfiða hreyfingu. Heildarstig hreyfingar er svo fengið með því að leggja saman niðurstöður fyrir hverja tegund hreyfingar.

• International Physical Activity Questionnaire. (2005). Guidelines for Data Processing and Analysis of the International Physical Activity Questionnaire. Sótt af http://www.ipaq.ki.se/ipaq.htm.

Senda grein