Heilsuskilaboð Lýðheilsustöðvar á mjólkurfernum

7.9.2010

Verkefnastjórar Lýðheilsustöðvar völdu efnið í skilaboðin á fernurnar, en af mun meiru var að taka en þar birtist. Í samvinnu við Mjólkursamsöluna voru skilaboðin svo sett í þann búning sem þau birtast í á fernunum.

 

Hreyfing

Dagleg hreyfing
Ráðlagt er að börn og unglingar hreyfi sig rösklega í minnst 60 mínútur á dag og fullorðnir í minnst 30 mínútur.

Dagleg hreyfing fyrir alla
Dagleg hreyfing stuðlar að heilbrigðri sál í hraustum líkama. Allir þurfa því að huga að hreyfivenjum sínum, óháð aldri, kyni eða holdafari.

Styttri tíma við skjáinn
Mikil kyrrseta er slæm fyrir líkama og sál. Afþreyingu framan við skjá, svo sem tölvu eða sjónvarp, ætti að takmarka við tvo tíma á dag.

Hreyfing fyrir lífið
Með hreyfingu eykst þol og styrkur, liðamót liðkast, það losnar um andlega og líkamlega spennu, líkaminn fær súrefni og næringarefni og losar sig við úrgangsefni.

Ferðamáti sem stuðlar að hreyfingu
Ein einfaldasta leiðin til að auka hreyfingu í daglegu lífi er að velja ferðamáta sem felur í sér hreyfingu, svo sem að ganga eða hjóla.

Væri hægt að hreyfa sig meira?
Gott er að meta reglulega eigin hreyfivenjur, t.d. í vinnunni, skólanum, við heimilisverkin, í frítímanum og hvernig er ferðast á milli staða. Er þörf á að bæta við hreyfinguna?

Veðrið er sjaldan of slæmt
Með því að klæða sig eftir veðri má njóta þess að stunda hressandi útivist allan ársins hring.

Íþróttaiðkun
Skipulagt íþróttastarf stuðlar að meiri hreyfingu og betra sjálfstrausti barna og unglinga auk þess að skapa tækifæri til að efla félagsþroska og eignast vini.

Gott og gaman að hreyfa sig saman
Foreldrar og forráðamenn geta haft mikil áhrif á það hversu mikið börn hreyfa sig. Sameiginleg hreyfing er tilvalin leið til að efla fjölskylduböndin.

Hreyfing fyrir beinin
Kröftug hreyfing, sem reynir á beinin, er sérstaklega mikilvæg börnum og unglingum fyrir beinmyndun og beinþéttni. (Þannig má líka leggja inn í beinabanka framtíðarinnar.)

Hreyfing, kalk og D-vítamín fyrir beinin
Með því að neyta kalks og D-vítamíns og hreyfa sig við hæfi, alla ævi, má sporna við beintapi sem verður eftir miðjan aldur.

Næring

Ávextir og grænmeti
Að borða 5 skammta, eða minnst 500 grömm af grænmeti, ávöxtum og hreinum safa á dag er mikilvægt hollustunnar vegna.

Fiskur að minnsta kosti tvisvar í viku*
Mælt er með því að borða fisk, bæði feitan og magran, tvisvar í viku eða oftar. Í sjávarfangi eru mikilvæg næringarefni sem eru í fáum öðrum matvælum.

Meira af trefjaríkum kornmat
Æskilegt er að velja sem oftast gróf brauð og heilkornavörur, t.d. hýðishrísgrjón og heilhveitipasta. Í heilkornavörum er meira af trefjum og öðrum hollefnum en í fínunnum vörum.

Mjúk fita í stað harðrar
Mælt er með því að nota olíu eða mjúka fitu við matargerð í staðinn fyrir harða fitu - mjúk fita hækkar ekki kólesteról í blóði.

Tvo skammta af mjólk eða mjólkurmat á dag
Hæfilegt er að fá sér tvö glös, diska eða dósir af mjólk eða mjólkurmat á dag til að uppfylla kalkþörfina. Best er að velja fitulitlar og lítið sykraðar vörur. (25 grömm af osti jafngilda einu mjólkurglasi.)

Fólk á norðlægum slóðum þarf D-vítamín úr fæðu*
D-vítamín er meðal annars mikilvægt fyrir uppbyggingu beina. Það er í fáum algengum fæðutegundum og því er ráðlagt að taka þorskalýsi eða annan D-vítamíngjafa.

Minna salt
Salt hefur áhrif á blóðþrýstinginn. Draga má úr saltneyslu með því að forðast saltan mat, takmarka salt í matreiðslu og við borðhaldið en nota annað krydd eða kryddjurtir í staðinn.

Grundvöllur góðra matarvenja
Það skiptir máli hvað við borðum, hversu mikið og að hafa reglu á máltíðum. Engin ein fæðutegund er svo holl að hún veiti öll þau næringarefni sem líkaminn þarf á að halda.

Veljum oftast vatn
Nægilegt magn vökva er nauðsynlegt fyrir eðlilega líkamsstarfsemi. Mikil neysla sykraðra gos- og svaladrykkja hefur verið tengd við aukna tíðni ofþyngdar og offitu auk þess sem sykurinn skemmir tennur.

Fólat fyrir konur
Konum sem geta orðið barnshafandi er ráðlagt að taka 400 míkrógramma fólattöflu daglega. Með því er hægt að minnka líkur á fósturskaða.

Morgunmatur – mikilvæga máltíðin
Fæði þeirra sem borða morgunmat er almennt næringarríkara en þeirra sem sleppa honum. Þeir standa sig yfirleitt betur í skóla og starfi og virðast síður eiga í vanda með líkamsþyngdina. 

Tannvernd

Mjólk og ostur vernda tennur
Ef við drekkum mjólk og borðum ost eykst kalk og fósfór í munnvatni sem kemur í veg fyrir að glerungur tannanna leystist upp. (Kalk og önnur steinefni í mjólkinni eru mikilvæg fyrir uppbyggingu tanna og beina. )

Hreinar tennur skemmast ekki
Á yfirborð tannanna sest bakteríu- og matarleifaskán sem þarf að hreinsa burt til að koma í veg fyrir tannsjúkdóma. Bursta tvisvar á dag með flúortannkremi og nota tannþráð þar sem burstinn nær ekki til.

Sætindi taka pláss frá hollustunni
Ef borðað er mikið af sætindum taka þau pláss frá hollum mat og nauðsynlegum næringarefnum. Betra er fyrir tennur og líkama að fá sætindi  einstöku sinnum í lok máltíðar eða ákveðinn dag í viku.

Aðstoð við tannhirðu til 10-12 ára aldurs
Hreinsa þarf tennur barns frá fyrstu tönn þar til allir 12-ára jaxlarnir eru komnir. Bursta tennurnar 2 sinnum á dag, í 2 mínútur í senn og nota tannþráð bæði á barna- og fullorðinstennur.

Geðheilsa

Engin heilsa án geðheilsu
Góð geðheilsa er undirstaða allrar lífsánægju og gerir okkur kleift að finna tilgang með lífinu og vera virk og skapandi. Geðheilsuna má rækta með því að njóta lífsins og góðra stunda með fjölskyldu og vinum.

Öldrun og góð andleg líðan
Andleg vanlíðan á ekki að vera fylgifiskur öldrunar. Farsæl öldrun felst ekki síst í því að skilgreina stöðu sína, finna lífinu tilgang og rækta hæfileika sína.

Hlúum að þeim sem eiga erfitt
Geðsjúkdómar eru ekki smitandi. Öllum getur liðið illa einhvern tíma – sumum mjög illa. Oft getur hjálpað mikið að vera til staðar, hlusta á og hlúa að þeim sem eiga erfitt.

Hugsum jákvætt, það er léttara
Jákvæðni er smitandi — neikvæðni bráðsmitandi.

Hvetjum og styðjum
Allir þurfa á hrósi að halda fyrir það sem vel er gert. Persónan eða staða hennar skiptir þar ekki máli. Hvernig væri að hrósa einhverjum í dag?

Börn og tilfinningar
Andleg og líkamleg heilsa barna og unglinga leggur grunninn að velferð þeirra í lífinu. Stundum þarf að hjálpa þeim að tala um tilfinningar, t.d. þegar breytingar eru í vændum.

Góð samskipti
Lykillinn að góðum samskiptum er meðal annars að hlusta með opnum huga á það sem aðrir segja, án þess að grípa fram í, og reyna að skilja það sem liggur að baki orðunum.

Einelti er óþolandi
Einelti, hvort sem er líkamlegt eða andlegt, er ofbeldi. Það veldur miklum sársauka, jafnt þolanda og geranda. Ef það er til staðar þarf að segja einhverjum traustum frá.

Svefn

Svefn og minni
Gæði og lengd nætursvefns hefur áhrif á námsgetu og minni. Í svefni fer fram upprifjun og úrvinnsla þeirra upplýsinga sem við höfum fengið yfir daginn og þær festast í minninu.

Nægur svefn
Góður nætursvefn er bráðnauðsynlegur til að viðhalda heilsu og líðan, bæði líkamlegri og andlegri. Alvarleg og þrálát svefnröskun eykur líkur á heilsukvillum (, s.s. þunglyndi, sýkingum, of háum blóðþrýstingi, streitu, offitu o.fl).

Unglingar þurfa 9-10 stunda nætursvefn
Á unglingsárunum verða miklar hormónabreytingar í líkamanum. Mikill hluti þeirra hormóna framleiðast á nóttunni og til þess þarf góðan nætursvefn.

 

Netið

Netvinir
Það er gaman að eiga góða netvini en aldrei ætti að fara einn að hitta ókunnugan netvin.
 
Netið og virðing
Allir geta séð efni sem er á netinu. Áður en efni er sett á netið þarf að huga að eigin öryggi, sjálfsvirðingu og virðingu fyrir öðrum.

Börn og netið
Það er gaman fyrir börn og fullorðna að uppgötva netið saman – og það er öruggara. Sammælast þarf um örugga og hæfilega netnotkun fjölskyldunnar.

 

 

 

 

 

 

 

Senda grein