Áhrif tóbaksneyslu á skynfæri og önnur líffærakerfi
Yfirlit
Heilinn og nánast allt taugakerfið verða fyrir bráðum áhrifum af nikótíni, ýmist örvandi eða slævandi eins og áður segir. Tóbaksneysla er því fíknibindandi. Þeim sem reykir mikið getur orðið erfitt um svefn og margir verða eirðarlausir og taugaóstyrkir af miklum reykingum.
Heyrnarskemmdir og svimi eru algengari hjá þeim sem reykja. Nikótín hefur áhrif á starfsemi innra eyrans. Í mörgum tilvikum á svimi upptök sín í svokölluðum bogagöngum innra eyrans. Nokkuð algengt er að sjúklingar hafi skyndilega fengið einkenni frá innra eyra eins og svimaköst, suð fyrir eyru og jafnvel minnkaða heyrn án nokkurra skýringa annarra en að hér var um stórreykingamenn að ræða. Í niðurstöðum bandarískrar rannsóknar á 3.753 einstaklingum á aldrinum 48-92 sem birtar voru í maí 1998 kom í ljós að reykingamenn voru 69% líklegri til að vera farnir að tapa heyrn en þeir sem voru reyklausir.
Tóbaksneysla veldur því að æðar líkamans þrengjast. Þetta á meðal annars við æðarnar til augans. Nethimna augans skaðast og þrengist við tóbaksneyslu. Við rannsókn á 28 reykingamönnum á aldrinum 17-39 ára sem voru að öðru leyti án sjúkdómseinkenna en höfðu reykt að minnsta kosti 15 sígarettur á dag í 5 ár, kom í ljós að 18 þeirra höfðu ójöfnur í slagæðum sem ollu lélegri blóðrás og jafnvel blindu síðar. Í 38 manna samanburðarhópi þar sem enginn reykti voru aðeins tveir með slík einkenni. Þeir sem reykja 20 sígarettur eða meira á dag eru tvisvar sinnum líklegri til að fá alvarlegan augnsjúkdóm sem einkum eyðileggur lestrarsjónina.
Þeir sem reykja sígarettur í stórum stíl eiga meira á hættu en aðrir að krækja sér í ólæknandi augnsjúkdóm sem getur leitt til stigvaxandi blindu. Reykingamönnum er tvisvar sinnum hættara við að fá augnsjúkdóm sem lýsir sér í því að ský sest á sjónhimnuna og myndar sífellt stærri blindan blett. Sjúkdómur þessi er helsta orsök nýrra tilfella af blindu meðal Bandaríkjamanna, 65 ára og eldri.
Áhrif tóbaksneyslu á lyktar- og bragðskyn
Þeir sem hafa hætt að reykja segjast hafa endurheimt bragðskyn sitt þegar þeir hættu. Það er vegna þess að fólk sem reykir hefur skert lyktar- og bragðskyn. Frægur sænskur leikstjóri sem hætti að reykja lýsir reynslu sinni með þessum orðum: Þá rann það upp fyrir mér að ég gat aftur fundið bragð og lykt. Alla þessa ríku skynjun sem ég hafði notið svo sterklega úti í náttúrunni þegar ég var barn en nikótín og ónýt slímhúð höfðu síðan hindrað og deyft. Þetta var stórkostleg reynsla sem ég mun aldrei gleyma.
Áhrif tóbaksneyslu á húð og hár
Tóbaksneysla veldur hrukkum og gerir fólk ellilegra en það er. Húðsjúkdómalæknar staðhæfa að reykingafólk líti út fyrir að vera að minnsta kosti fimm árum eldra en það í raun er. Eins og áður segir þá dregur úr eðlilegu blóðflæði í háræðanetið við tóbaksneyslu og súrefnisflutningsgeta blóðsins minnkar. Með rannsókn á 25 eineggja tvíburum þar sem annar tvíburinn reykti en hinn ekki kom í ljós að hörund þess sem reykti var að jafnaði fjórðungi þynnra en hins reyklausa. Þar af leiðandi hrukkast húð reykingamanna mun auðveldar en þeirra sem ekki reykja. Reykingamenn eru auk þess fjórum sinnum líklegri til að verða gráhærðir heldur en jafnaldrar þeirra sem ekki reykja.
Áhrif tóbaksneyslu á stoðkerfi líkamans
Beinþynning er algengur sjúkdómur meðal fólks sem komið er á efri ár, sérstaklega kvenna.Við beinþynningu verður rýrnun á beinvef og styrkur beina minnkar, beinin verða stökk og hætta á brotum við minnsta átak eykst. Beinþynning er algengust í hryggjarliðum, mjaðmabeini, lærlegg og beinum í framhandlegg og upphandlegg. Á hverju ári má líklega rekja fleiri en 1000 beinbrot til beinþynningar hér á landi. Rannsóknir hafa leitt í ljós að líkur á beinþynningu aukast verulega við tóbaksneyslu. Tóbaksneysla stuðlar að því að tíðahvörf verði fyrr þannig að eggjastokkarnir hætta að framleiða östrogen. En þetta hormón er nauðsynlegt til þess að kalkið bindist í beinum. Mjög grannholda fólki, sem reykingamenn oft eru, er einnig hættara við beinþynningu. Þetta stafar af því að bein eins og aðrir vefir styrkjast af hæfilegri áreynslu. Við eðlilega líkamsþyngd mæðir því hæfilega á beinagrindinni og því er hún sterkari en hjá þeim sem eru undir kjörþyngd. Östrogen myndast einnig í fituvef kvenna og því er framleiðsla á östrogeni minni í grannholda kvenfólki en þeim sem eru í eðlilegum holdum. Reykingar virðast einnig hafa óæskileg áhrif á bein og beinvef, til dæmis vegna minna blóðflæðis til beina.
Áhrif tóbaksneyslu á þvagfæri, æxlunarfæri og frjósemi
Þeim sem neyta tóbaks er hættara en öðrum við krabbameini í nýrum og þvagblöðru. Reykingar draga úr ónæmisvörnum í slímhúð svo að viðkomandi verður næmari fyrir sýkingum á borð við kynfæravörtur. Að auki raska reykingar hormónajafnvægi líkamans og flýta reykingar þannig meðal annars tíðahvörfum hjá konum.
Reykingar, bæði beinar og óbeinar, virðast auka líkur á krabbameini í leghálsi, samkvæmt niðurstöðum rannsókna. Þær konur sem reykja sjálfar eða eru mikið í reyk frá öðrum (þrjá tíma á dag) eru í þrefaldri hættu á að fá leghálskrabbamein, samanborið við þær konur sem reykja ekki. Þessi áhættuþáttur er óháður öðrum þáttum, svo sem fjölda rekkjunauta.
Fjöldi rannsókna hefur sýnt að reykingar draga úr frjósemi. Frjósemi karla og kvenna er háð aldri, ýmsum sjúkdómum og eðlilegri starfsemi kynkirtla. Þegar tekið hefur verið tillit til slíkra atriða er tíðni ófrjósemi, utanlegsfóstra, utanlegsþykkta og fósturláta engu að síður marktækt hærri hjá konum sem reykja. Í rannsókn reyndist ófrjósemi 35% algengari hjá konum sem reyktu og hélst í hendur við hversu mikið var reykt. Tóbaksneysla hefur bein áhrif á eggfrumuna, starfsemi eggjaleiðaranna, færslu eggfrumu niður eggjaleiðarann og bólfestu fósturvísis í legi. Nikótín í umhverfi eggfrumu dregur úr lífvænleika og þroskun hennar. Dýratilraunir hafa einnig bent til aukinnar hættu á að fleiri en ein sáðfruma frjóvgi eggið sem stöðvar frekari þroska okfrumunnar og því myndast ekkert fóstur. Vöðvadrættir aukast í eggjaleiðurum og má ætla að þar dragi úr hreyfanleika bifhára líkt og í öndunarfærum.
Ítarlegar rannsóknir á beinum eituráhrifum reykinga á sáðfrumur hafa sýnt að í heildina eru áhrifin væg, en sæðisrúmmál minnkar og sáðfrumum fækkar. Hreyfanleiki sáðfrumnanna breytist vegna áhrifa á frymispíplur í hala þeirra og hæfileiki sáðfrumu til að frjóvga eggfrumu er minni, þó útlit eða erfðaefni sáðfrumna skaðist ekki að því er vitað er.