Tannheilsu ekki sinnt

Ástandið sem skapast hefur í tannheilbrigðismálum barna hér á landi er algjörlega óviðunandi. Það sést vel á því að færri komust að en vildu um helgina þegar börnum og unglingum bauðst ókeypis tannlæknaþjónusta á vegum Hjálparvaktar tannlækna, sem er lofsvert framtak Tannlæknafélags Íslands og tannlæknadeildar Háskóla Íslands. Mörg barnanna sem þangað leituðu höfðu ekki farið til tannlæknis í mörg ár. „Þetta er ekki bara tannheilbrigðismál, þetta er barnaverndarmál,“ sagði Sigfús Þór Elíasson, prófessor við tannlæknadeild HÍ. „Hér eru börn sem sofna ekki án þess að fá panódíl fyrir svefninn vegna tannverkja. Slíkt myndi aldrei líðast ef barnið væri með beinbrot eða aðra sjúkdóma.“ Bragi Guðbrandsson, forstjóri Barnaverndarstofu, segir ekki hægt að fría stjórnvöld frá ábyrgð vegna þessa og leggur til að komið verði á fót frekari forvörnum og eftirliti með tannheilsu í skólum, í tengslum við tilvísanakerfi. „Þetta snýst um rétt barnsins til að þroskast og dafna eðlilega, að það þurfi ekki að stríða við heilsubrest sem fylgi því til fullorðinsára.“ Auðvitað á það að vera eitt af sameiginlegum verkefnum samfélags að tryggja öllum börnum tannlæknaþjónustu óháð efnahag foreldra, eins og tíðkast um aðra læknisþjónustu. Endurgreiðsla Tryggingastofnunar hefur ekki fylgt verðlagsþróun og því getur reynst foreldrum erfitt að mæta því sem út af stendur, ekki síst á barnmörgum heimilum. Það verður að brúa þessa gjá og draga fram þá valkosti sem foreldrar hafa. Liður í því er að tannlæknar kynni verðskrá sína með skýrari hætti og stuðli að meira gagnsæi í verðlagningu. Og hvers vegna skyldu þeir ekki mega auglýsa þjónustu sína, veitir nokkuð af því?

Þrátt fyrir allt hvílir ábyrgð á tannheilsu barna auðvitað fyrst og fremst á foreldrum. Það er umfram allt þeirra hlutverk að hugsa vel um heilsu barna sinna og opinbert kerfi getur aldrei tekið ábyrgðina af þeirra herðum. Þeir eru öflugur þrýstihópur ef þeir beita sér gagnvart stjórnvöldum. En þeir þurfa líka að leggja sitt lóð á vogarskálarnar heima fyrir. Samkvæmt MUNNÍS-rannsókninni, sem framkvæmd var árið 2005, eru íslensk börn með tvöfalt fleiri skemmdar tennur en börn annars staðar á Norðurlöndum. Hvernig stendur á því?