Glerungseyðing tanna
Hin síðari ár hefur í vaxandi mæli orðið vart við eyðingu glerungs af yfirborði tanna. Hún orsakast af sýru sem situr við yfirborð tannanna og leysir upp glerunginn. Sýran kemst í munninn eftir mörgum leiðum og er fyllsta ástæða fyrir alla að gera sér grein fyrir þeim þáttum sem því valda.
| Fleiri greinar um glerungseyðingu |
|---|
| Glerungseyðing - vaxandi vandi íslenskrar æsku |
| Glerungseyðing tanna |
| Glerungseyðandi drykkir á íslenskum markaði |
Hver eru áhrif sýrueyðingar?
Greina má glerungseyðingu á því að glerungsfletir tungumegin á tönnum eyðast. Form tannanna breytist og oft verður vart meiri kulvísi. Fyllingar í jöxlum virðast rísa upp yfir glerunginn sem áður var þeim jafnhár. Glerungur framtanna eyðist mun hraðar að innanverðu og verða tennurnar þá mjög þunnar í bitkantinn og fer jafnvel að brotna eða flísast úr þeim.
Nokkrar myndir sem sýna glerungseyðingu
|
|
|
|
|
Glerungurinn hefur eyðst af bitfleti tannanna og skín í bert tannbeinið. |
Glerungurinn hefur eyðst af bitfleti tanna svo að fylling rís yfir glerung |
Glerungurinn hefur eyðst af innanverðum framtönnunum. Við það þynnist tönninn og á auðveldar með að brotna. |
Orsakir glerungseyðingar
Í fyrstu var talið að orsaka glerungseyðingarinnar væri eingöngu að leita í súru magainnihaldi sem ropað væri upp í munninn. Þetta getur vissulega átt sér stað en er mun sjaldgæfara en talið var. Neysla súrra drykkja er hins vegar talin einn af stærstu orsakaþáttum glerungseyðingar í dag, sérstaklega meðal barna og unglinga.
Stuðpúðavirkni munnvatns
Munnvatnið gegnir stóru hlutverki við að breyta sýrustigi munnsins og draga úr skaðsemi þess. Í heilbrigðum einstaklingi getur munnvatnið aðlagað sýrustig þannig að uppleysiáhrif súrra drykkja sé í lágmarki. Þetta nefnist stuðpúðavirkni. Í rannsókn á einstaklingum sem voru með glerungseyðingu kom í ljós að liðlega helmingur þeirra hafði lélega stuðpúðavirkni munnvatns.
Sýrustig í drykkjum
Með breyttum neysluvenjum hefur glerungseyðing orðið meira áberandi. Þegar vatn og mjólk voru okkar helstu drykkjarföng og súrir ávextir sjaldgæfari var hættan á glerungseyðingu mun minni. Kannanir sýna að um 30% þess vökva sem landsmenn neyta er í formi gosdrykkja. Auk þess hefur neysla ávaxtasafa, bæði hreinna og blandaðra, aukist verulega.
Að hafa gos við hendina og dreypa á allan daginn hefur mun verri áhrif á tennurnar en að þamba drykkinn á stuttum tíma. Einnig ber að hafa í huga að ávaxtasafar eru mjög súrir. Sítrónusýra hefur til dæmis svipað sýrustig og flestir gosdrykkir og hefur eiginleika til að leysa upp glerung.
Vatn, mjólk og undanrenna valda engum skaða á glerungi tannanna.
Ert þú í áhættuhópi?
Nauðsynlegt er að vera meðvitaður um áhrif þeirra drykkja og fæðutegunda sem við neytum daglega. Sért þú í áhættuhópi vegna sýrueyðingar, skaltu ræða það við tannlækninn þinn. Uppgötvist skaðinn tímanlega finna tannlæknar oftast leiðir til að bæta hann, en lagfæringarnar jafnast þó sjaldnast á við upprunalegt ástand tannanna.
Fimmti hver unglingur er talinn vera með glerungseyðingu á byrjunarstigi
Rannsókn sem Inga B. Árnadóttir lektor gerði árið 1997 og var kynnt á norrænu tannlæknaþingi sama ár leiddi í ljós að fimmti hver unglingur á Íslandi væri með glerungseyðingu á byrjunarstigi.
Vatn er besti drykkurinn við þorsta og það skemmir ekki glerung tanna. Hægt er að panta sérstök skilti sem hvetja til vatnsdrykkju. Smellið á mynd af skiltinu til vinstri.
