Tennur, gerð þeirra og myndun
Í nútímaþjóðfélagi, þar sem útlit og tíska hefur mikil áhrif á vellíðan fólks, skipta tennur og fallegt bros verulegu máli. Tennur eru mismunandi að stærð og lögun eftir hlutverki og staðsetningu í munninum.
Barnatennur |
Fullorðinstennur |
|---|---|
|
Smelltu á myndina til að stækka |
Smelltu á myndina til að stækka |
- Framtennur eru beittar og hentugar til að naga með og til að klippa eða hluta fæðuna sundur. Þær eru skóflulaga og beina fæðunni inn í munninn.
- Augntennur eru lengstu tennurnar í munninum og eru með eina rót og einn tyggihnúð. Þær eru því sterkar og stingast eða grípa í fæðuna og rífa hana í sundur, sbr. vígtennur hjá dýrum.
- Framjaxlar eru næst aftan við augntennur. Þeir hafa eina til tvær rætur og tvo til þrjá bratta tyggihnúða sem merja og tæta fæðuna.
- Jaxlar eru aftast og eru þeir mun stærri en framjaxlar. Í efri góm hafa þeir þrjár rætur og tvær í þeim neðri. Tyggihnúðar eru fleiri og lægri en á framjöxlum og eru þeir hentugir til að mylja fæðuna frekar og merja hana í sundur. nema framtennur séu heilar.
Gerð tanna
Króna og rót: Tennur skiptast í krónu, sem er hinn sýnilegi hluti tannarinnar og stendur upp í munnholið, og rót sem situr í kjálkabeininu.
Tannbein: Aðalvefur tannarinnar er tannbeinið. Um það bil 70% þess eru steinefni, 20% lífræn efni og 10% vatn.
Glerungur: Bein tannkrónunnar er hulið hörðu lagi sem nefnt er glerungur. Glerungurinn er harðasti vefur líkamans og eru 95% hans steinefni en að öðru leyti vatn og lífræn efni.
Steinungur: Yfirborð rótanna er þakið þunnu lagi, svonefndum steinungi.
Tannkvika: Innan í tönninni er holrúm eða göng sem opnast í rótarendana og þar inni er tannkvikan. Oft er tannkvikan kölluð "taugin", sem er naumast réttnefni því að þar er fleira en taugavefur, m.a. blóðæðar sem flytja tönninni næringu.
