Snjóíþróttahjálmar

16.11.2010

Tilgangur og meginboðskapur

Vetraríþróttir njóta mikilla vinsælda á okkar dögum, einkum skíðafar og snjóbrettabrun.  Milljónir manna á öllum aldri stunda þessar greinar í Evrópu einni saman. Fólk kann vel að meta þessar íþróttir vegna þess að þær eru skemmtilegar og heilsusamlegar, iðkendurnir slaka á og njóta samneytis við annað fólk.

Hinu er ekki að neita að snjóbrekkuíþróttum fylgir sú hætta að fólk meiðist, ýmist sökum slysa eða vegna þess að það ofgerir líkamanum. Sem betur fer eru ýmis ráð til að forðast slysin, t.d. að bæta öryggi íþróttabúnaðar  og íþróttamannvirkja, fara að öllum settum reglum og hvetja fólk til að stunda viðeigandi æfingar og beita réttum þjálfunaraðferðum.

Það liggur í augum uppi að best er að koma í veg fyrir að slys eða óhapp eigi sér stað. Hins vegar er engin íþrótt hættulaus með öllu. Þess vegna skiptir sköpum að vera með hlífðarbúnað á borð við hjálm til að höfuðáverkar verði ekki eins alvarlegir ef slys skyldi eiga sér stað.

Þessari kynningu er einkum beint að stefnumótendum í íþróttamálum, menntamálum og heilsuverndarmálum en jafnframt stjórnendum fyrirtækja sem framleiða vetraríþróttavörur handa körlum og konum eða reka vetraríþróttasvæði eða sinna annarri þjónustu sem tengist vetraríþróttum, hvort sem er í stórum stíl eða smáum. Í kynningunni eru upplýsingar um hvað getur valdið slysum en megináhersla er lögð að útskýra þátt hjálma í að draga úr höfuðáverkum þegar óhöpp verða.

Meginboðskapurinn í þessari stefnukynningu er:

• Snjóíþróttum fylgir töluverð slysahætta. Börnum og ungmennum er hættara en öðrum. Það er enginn meginmunur á slysahættu meðal skíðamanna og snjóbrettamanna.
• Meira en 50% allra alvarlegra slysa og dauðaslysa í vetraríþróttum lúta að áverkum á  höfði.
• Annars konar slysum í skíðabrekkum fer fækkandi, t.d. hnémeiðslum vegna þess að bindingarnar eru betri, og þess vegna vega höfuðmeiðsl þyngra í heildarfjölda snjóíþróttaslysa en áður var.
• Ef skíðahjálmar eru notaðir rétt draga þeir úr höggþunganum sem hlýst af árekstri eða falli og minnka þannig skaðann sem verður af óhappinu. Verndaráhrifin eru metin á bilinu 21% til 45%.
• Góðu heilli fer hjálmanotkun vaxandi: Í Þýskalandi er hjálmanotkun komin upp í 40%, í Austurríki upp í 63% og í Sviss upp í 76%. Svisslendingar greina jafnframt frá því að meðal barna sé hjálmanotkunin 95%.
• Töluvert skiptar skoðanir eru um það hvort lögskylda á hjálmanotkun eður ei. Sumir telja að slíkt lagaboð geti fælt fólk frá að stunda vetraríþróttir.
• Á hinn bóginn gefur hin mikla sjálfviljuga hjálmanotkun tilefni til að grípa nú tækifærið og lögleiða hjálmanotkun til að draga enn frekar úr alvarlegum höfuðáverkum í snjóbrekkuíþróttum.
• Þar sem börn eiga fremur en aðrir hópar á hættu að verða fyrir höfuðmeiðslum ætti að lögleiða hjálmanotkun í snjóbrekkuíþróttum meðal barna upp að 15 ára aldri, a.m.k. í skólaferðum og í íþróttabúðum.
• Nauðsynlegt er að fram fari ýtarlegri umræður um hvort lögleiða skuli hjálmanotkun meðal allra sem renna sér í skíðabrekkum, eins og nú þegar er á Ítalíu og í Austurríki. Ekki ætti að láta dragast að hefja slíkar umræður.

Slys í vetraríþróttum

Árlega slasast þúsundir manna í vetraríþróttum í Evrópu og þurfa að fara á sjúkrahús. Í Austurríki gerðist það til dæmis veturinn 2008-2009 að 46.000 skíðamenn og 12.000 snjóbrettamenn þurftu að fara á spítala eftir slys í skíðabrekkunum¹. Í Frakklandi slösuðust 108.000 skíðamenn og 31.000 snjóbrettamenn þann sama vetur². Þjóðverjar skrá um 50.000 slys árlega³. Miðað við gögn frá 13 Evrópusambandsríkjum⁴ er talið að í Evrópusambandinu öllu verði 300.000 vetraríþróttaslys sem leiða til sjúkrahúsferðar. Í hópi slasaðra eru 170.000 skíðamenn og 90.000 snjóbrettamenn.

Evrópulönd utan Evrópusambandsins senda frá sér svipaðar tölur. Í Sviss þurfa u.þ.b. 70.000 Svisslendingar læknisaðstoð eftir slys sem verða á skíðum eða snjóbrettum og við það bætast 10.000 slys á sleðum. Auk þess slasast um 30.000 útlendir gestir í brekkunum í Sviss⁵. Heildarfjöldinn samsvarar því, að u.þ.b. 3,5 slys verði á hverjum 1.000 skíðagestadögum í Sviss. Í Noregi er meðaltalið þannig að 1,5 slys verða á hverjum 1.000 skíða- eða snjóbrettadögum⁶. Í Bandaríkjunum (Vermont⁷) eru þessi slys 1,9 á hverja 1.000 skíðagestadaga og í Kanada⁸ eru þau 2,5 á sama mælikvarða á hverjum vetri.

Börnum og ungmennum er hættara við slysum en fullorðnum. Fólki á aldursbilinu 6 til 18 ára virðist nærri helmingi hættara við slysum en þeim sem eldri eru⁹. Meðal skýringanna á þessum mun er reynslu- og kunnáttuleysi unga fólksins og að búnaður þess sé ófullnægjandi.

Sem betur fer eru dauðaslys miklu færri í skíðabrekkunum en áðurnefndar tölur gefa til kynna. Tölurnar segja að dauðföll séu 0,25 til 0,29 á hverja milljón skíðagestadaga í Sviss en þau fara upp í 0,53 á hverja milljón snjóbrettagestadaga í Bandaríkjunum¹⁰. En það eru sömu atriðin sem skapa hætturnar, hvort sem höfuðmeiðslin draga til dauða eða ekki. Þess vegna þarf að gera sömu ráðstafanir til að draga úr höfuðmeiðslum hversu alvarleg sem slysin verða.

Höfuðmeiðsl í vetraríþróttum

Ýmsar rannsóknir í Sviss, Þýskalandi, Austurríki, Noregi og Kanada benda til að höfuðmeiðsl verði í 15% skíðaslysa og 16% snjóbrettaslysa (sjá töflu). Upplýsingar frá sjúkrahúsum í Evrópusambandinu sýna að 11% skíðaslysa leiða til höfuðmeiðsla og 7% snjóbrettaslysa.

Rannsóknir sýna að höfuðmeiðsl verða líka í u.þ.b. 15% allra sleðaslysa¹². Þegar alvarleg sleðaslys eiga sér stað verða höfuðmeiðsl í 55% tilvika¹³. Hlutfall höfuðmeiðsla er hærra meðal barna en annarra aldurshópa¹⁴. Sumar rannsóknir benda jafnvel til þess að skíða- og snjóbrettamönnum undir 35 ára aldri sé þrisvar hættara við höfuðmeiðslum en þeim sem eru eldri en 35 ára¹⁵. Hættan er meiri á að börn meiðist á höfði vegna þess að líkami þeirra er bæði minni og léttari miðað við höfuðið heldur en hjá fullorðnu fólki.

Töluverður munur er auk þess á hvers konar meiðslum karlar og konur verða fyrir. Konur meiðast mun oftar á hnjám en karlar en þeir slasast oftar á höfði¹⁶. Í einni rannsókn kom fram að körlum er 2,2 sinnum hættara við höfuðmeiðslum í snjóbrekkuíþróttum heldur en konum¹⁷.

Flest höfuðmeiðslin í snjóbrekkuíþróttum eru þannig að húðin skaddast, er ýmist marin eða tætt. Nákvæmari greining svissneskra talnagagna¹⁸ leiðir í ljós að opin höfuðsár, einkum í andliti, eru nær 33% skráðra höfuðmeiðsla vegna skíða- og snjóbrettaslysa. 32% meiðslanna eru tætt húð á höfði, í andliti og á hálsi. Heilahristingur er skráður í u.þ.b. 20% höfuðslysanna.

Í enn annarri könnun kemur fram að flest meiðsl, sem meðhöndluð eru á slysavarðstofum, reynast tiltölulega smávægileg en samt reynist einn af hverjum tíu sjúklingum hljóta alvarlegan heilaskaða. Árekstur á tré eða annan fastan hlut eða þá árekstur við annan skíðamann eru meginorsök alvarlegra meiðsla¹⁹. Höfuðmeiðsl eru í 60% tilfella aðalskýring dauðsfalla sem verða í vetraríþróttum á skíðasvæðum²⁰ og í alvarlegum slysum sem leiða til varanlegrar fötlunar²¹.

Tölur frá Sviss um slysahjálp við fólk, sem slasast hefur í skíðabrekkunum, sýna að höfuðáverkar eru nokkurn veginn jafnmargir hlutfallslega undanfarna átta vetur²². Þetta gerist þrátt fyrir vaxandi notkun snjóbrekkuhjálma, bæði meðal karla og kvenna. Í sumum rannóknum kemur meira að segja fram að höfuðmeiðslum hafi fjölgað tiltölulega frá 8. áratug síðustu aldar og fram á þann 10²³. Á hinn bóginn urðu á þessu tímabili breytingar á skíðabindingum og fram komu skurðskíðin og hvort tveggja  hefur dregið úr annars konar slysum en höfuðáverkum. Þess vegna hefur höfuðmeiðslum fjölgað hlutfallslega. Fyrst hnjámeiðslum hefur fækkað hlutfallslega hefur öðrum meiðslum fjölgað hlutfallslega. Sömuleiðis er hugsanlegt að hlutfallsleg fjölgun höfuðmeiðsla stafi af því að framfarir hafa orðið í því að greina alvarlegan heilaskaða. Önnur skýring gæti verið að menn taki frekar en áður áhættu, fari t.d. í hættulegri stökk, geri varasamari flugæfingar og bruni hraðar en áður var²⁴. Fleira getur skýrt að meiri hætta er á höfuðmeiðslum nú: fleira fólk á sumum skíðabrautum, frágangur á brautum, stöðugleiki snjóþekjunnar vegna ísingar, gervisnjór, of mikil þjöppun snævarins í troðnum brautum og áhrif skurðskíðanna. Enn má bæta við að opnaðir hafa verið snjóleikgarðar þar sem e.t.v. er meiri hætta á árekstrum og höfuðmeiðslum og þetta kann líka að hafa vegið á móti þeirri jákvæðu þróun sem fylgt hefur aukinni hjálmanotkun²⁵.

.

Hvar snjóbrekkumeiðslin verða á líkamanum, í prósentum. Mat Slysavarnaráðs Sviss¹¹.

	Skíðamenn		Snjóbrettamenn
Líkamshluti	Hlutfall (%)	Spönn (%)	Hlutfall (%)	Spönn (%)
Höfuð/ háls	15	13-17	16	13-17
Búkur/ hryggur	15	15-19	15	15-20
Öxl/upphandleggur	20	17-23	20	18-22
Olnbogi/framhandl.	5	3-6	10	8-12
Úlnliður/ hönd	10	10-23	20	15-25
Mjöðm/ læri	8	7-10	4	3-5
Hné	25	20-30	15	13-18
Fótur neðan hnés	15	12-18	13	10-15
Heimild: Slysavarnaráð Sviss, bfu

 

Varnaráhrif hjálmanna

Duga Evrópustaðlarnir?
Hlífðin, sem snjóbrekkuhjálmar veita, er ótvíræð. Fyrst og fremst draga þeir úr höggi á höfuðið ef íþróttamaðurinn dettur eða lendir í árekstri. Að auki eru hjálmarnir vörn gegn því að aðskotahlutir stingist inn í hauskúpuna. Hjálmurinn veitir auðvitað ekki fullkomna vörn gegn hvers konar höfuðáverkum. Mikilvægt er að hjálmurinn falli eins þétt að höfðinu og þægilegt er og að hökuólin sé ávallt fest og vel strekkt.

Í Evrópu og Norður-Ameríku eru gefnir út staðlar um snjóbrekkuhjálma. Í Evrópusambandinu og Sviss er ekki leyfilegt að selja aðra hjálma en þá sem fullnægja staðlinum EN 1077. Í þessum Evrópustaðli (E 1077) (Hjálmar handa svigskíðafólki og snjóbrettamönnum) eru taldar upp kröfurnar sem hjálmarnir verða að uppfylla varðandi lögun (þar á meðal sjónsvið), höggdeyfieiginleika, viðnám gegn því að aðskotahlutir stingist inn í höfuðið og stillingar auk merkinga og upplýsinga²⁶. „Tilraunahausarnir“, sem mælt er fyrir um að nota skuli við tilraunir, eru úr gegnheilu efni og þess vegna er ógjörningur að draga neinar ályktanir af þeim um hreyfingu heilans inni í kúpunni. Fyrir bragðið er óljóst að hve miklu leyti snjóbrekkuhjálmar verja skíðamanninn fyrir heilahristingi.

Hlífðaráhrifin fara að nokkru leyti eftir samsláttarhraðanum, þ.e. hversu hratt höfuðið rekst á fyrirstöðuna eða í jörðina. Evrópustaðallinn (E 1077) leyfir að samsláttarhraðinn sé allt að 5,42 m/s (u.þ.b. 20 km/klst) þannig að höggið fari ekki yfir hámarkshröðunina 250 g (250-falda þyngdarhröðunina) á tilraunahausnum. Í breiðum, meðalerfiðum, vel viðhöldnum skíðabrautum með víðum beygjum er hægt að ná um 40 km/klst hraða²⁷. Á hinn bóginn hreyfast skíðamenn í meðalerfiðum brekkum í Sviss fram á við á meðalhraðanum 30 km/klst²⁸. Börn hreyfast fram á við á meðalhraðanum 19 km/klst, hraðamunurinn á því hægasta til hins fljótasta er frá u.þ.b. 6 km/klst til 46 km/klst²⁹.

Nauðsynlegt er að taka fram að samsláttarhraðinn, þegar höfuðið lendir á fyrirstöðunni, er ekki nærri alltaf í samræmi við hraðann á íþróttamanninum og í meirihluta óhappa lendir höggið í fyrstu ekki á höfðinu. Þess vegna er vel hugsanlegt að hámarkssamsláttarhraðinn, sem núgildandi alþjóðastaðlar byggjast á, dugi fyllilega til að draga nóg úr högginu í meirihluta tilfella.

Draga hjálmar úr alvarleika meiðsla?
Hlífðaráhrif snjóbrekkuhjálma hafa verið könnuð í fjölmörgum rannsóknum og í nýbirtri samantektargrein kemur fram að fólk með hjálm fái 21% til 45% minni höfuðáverka en þeir sem eru ekki með hjálm³⁰. Þetta breiða bil stafar af því að undirhóparnir, sem rannsóknirnar beinast að, eru svo ólíkir. Í sumum rannsóknum eru eingöngu kannaðir tilteknir aldurshópar og í öðrum er bara litið á alvarleg meiðsl sem þurft hefur að meðhöndla á sjúkrahúsi. Sé litið á upplýsingar úr gagnabankanum IDB um vetraríþróttamenn sem þurftu sjúkrahúsþjónustu á árunum 2002 til 2008 (4595 manns höfðu slasast) má ætla að það dragi úr hættunni á heilahristingi um helming að menn noti hjálm: 2,3% hjálmbera fengu heilahristing en 5,8% þeirra sem voru ekki með hjálm.

Fleira getur haft áhrif á þessar niðurstöður en hjálmanotkunin. Hjálmberar geta verið varkárari í eðli sínu og þeir renna sér e.t.v. gætilegar á skíðunum eða snjóbrettunum heldur en þeir hjálmlausu³¹. En hjálmberar gætu líka látið glepjast og fengið ofurtrú á hlífðarmætti hjálmanna og þess vegna freistast til að taka meiri áhættu („áhættumótvægisáhrifin“). Sumar rannsóknir sýna nefnilega að hjálmberar bruna hraðar niður brekkurnar en þeir hjálmlausu³². Enn aðrar rannsóknir sýna að meiri líkur er til að vetraríþróttamenn, sem telja sig dálítið áhættusækna, noti hjálm en þeir sem eru varkárari í brekkunum³³.

Þegar öllu er á botninn hvolft má segja að hlífðaráhrif hjálmanna vegi þyngra á metunum en hættan á að hjálmberar renni sér glannalegar niður brekkurnar út af falskri öryggiskennd³⁴.

Fjölgar hálsmeiðslum?
Það er líka mikilvægt að veita því athygli að hjálmanotkun eykur ekki hættuna á hálsmeiðslum. Í alþjóðlegri könnun er komist að þeirri niðurstöðu að snjóbrekkuhjálmar hvorki fjölgi meiðslum á hálsliðum né verði þau alvarlegri en ella³⁵. Hjálmanotkunin ýtir heldur ekki undir annars konar hálsmeiðsl né heldur aðra áverka að því gefnu að hjálmurinn sé valinn með tilliti til aldurs og íþróttar og að hann sé festur rétt á höfuðið³⁶. Engar rannsóknir eru tiltækar á hlífðaráhrifum snjóbrekkuhjálma í sleðaíþróttum en vegna þess að höggin koma á svipaðan hátt ættu hjálmarnir að veita svipaða vörn.

Niðurstaðan verður að óhætt sé að fullyrða að snjóbrekkuhjálmar veiti skíðamönnum og snjóbrettamönnum nægilega vernd. Hjálmarnir draga úr höggþunganum þegar menn lenda í árekstri eða detta í jörðina og þannig verða meiðslin minni. Snjóbrekkuhjálmar eru taldir draga úr höfuðáverkum um 21% til 45%³⁷.

Sjálfviljug hjálmanotkun vex
Undanfarna áratugi hafa bæði opinberar stofnanir og einkafyrirtæki lagt sig fram um að vekja athygli skíðamanna á slysahættum og varúðarráðstöfunum sem grípa þarf til í skíðabrekkunum. Þessar aðgerðir miða að því að hvetja íþróttamenn til að fara að öllum reglum á skíðasvæðunum, vera í nógu góðri þjálfun fyrir brekkurnar og hita sig upp áður en lagt er í hann, nota réttan búnað og hlífar o.s.frv.

Fyrir einum áratug sást varla nokkur maður með hjálm þegar hann renndi sér á skíðum eða snjóbretti. Núna setja æ fleiri skíða- og snjóbrettamenn á sig hjálm til að verja höfuðið. Hjálmanotkun í Sviss hefur aukist úr 16% veturinn 2002-2003 upp í 76% veturinn 2009-2010 (sjá mynd). Í Þýskalandi voru 40% skíðamanna með hjálm veturinn 2007-2008³⁸. Í Austurríki var skráð hjálmanotkun 63% veturinn 2008-2009³⁹. Í Sviss er hjálmanotkunin komin upp í 95% meðal barna og ungmenna 17 ára og yngri⁴⁰. Í Frakklandi var meðaltalshjálmanotkun barna 65% árið 2008⁴¹.

.

Hjálmanotkun í prósentum eftir íþrótt og vetrum

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hjálmaherferðir hafa tvímælalaust átt sinn þátt í að hjálmanoktun hefur aukist. Þetta þýðir jafnframt að nú er tímabært að gera strangari kröfur á hendur stjórnendum skíðasvæða, skíða- og snjóbrettakennurum og skíða- og snjóbrettamönnunum sjálfum um hjálmanotkun meðan fólk er í brekkunum. Þessar kröfur gætu orðið hluti af umgengisreglum svæðisins eða siðareglum starfsmanna og stjórnenda skíðasvæða eða löggjöf um skyldunotkun hjálma.

Á sumum Norðurlandanna leyfa stjórnendur stólalyfta ekki börnum að fara um borð ef þau eru ekki með viðeigandi hjálm.

Í ýmsum löndum eru skíða- og snjóbrettamenn nú skyldugir til að nota hjálma. Á Ítalíu tóku lög um skyldunotkun hjálma meðal barna upp að 14 ára aldri gildi 1. janúar 2005. Neðra-Austurríki varð fyrst héraðanna í Austurríki til að lögskylda hjálmanotkun meðal barna upp að 15 ára aldri; það gerðist í mars 2009. Núna eru 7 af 9 héruðum Austurríkis búin að setja reglur um hjálmanotkun.

Töluverður ágreiningur er um það hvort lögleiða á hjálmanoktun eða ekki því andmælendur telja, án nokkurra framlagðra gagna, að slík lagakylda geti fælt skíða- og snjóbrettamenn frá að iðka íþrótt sína.

Ráðleggingar

Skíðahjálmar veita stórum hluta höfuðsins töluverða vernd og því er eindregið mælt með að þeir sem stunda vetraríþróttir á borð við skíðafar, snjóbrettabrun og sleðabrun noti hjálma.

Sívaxandi hópur fólks notar hjálm við íþróttaiðkun sína. Núna nota meira en 50% allra snjóbrekkumanna í Evrópu hjálm. Þessi mikla sjálfviljuga hjálmanotkun gefur tilefni til að að láta hvergi deigan síga við að hvetja fólk enn frekar til hjálmanotkunar og beita stjórnendur skíðasvæða og yfirvöld þrýstingi í sömu veru.

Það er í þágu allra hagsmunaaðila í þessari atvinnugrein, einkum yfirvalda á skíðasvæðunum, stjórnenda svæðanna og kennara, að búa svo um hnúta að hámarksöryggi sé í brekkunum. Þess vegna verða þessir aðilar að leggjast á árar til að allir noti skíðahjálm á svæðunum sem þeir eru í forsvari fyrir. Hægt er að beita ýmsum ráðum til að örva hjálmanotkun, þ.á m. halda áfram áróðri í fjölmiðlum og standa fyrir fræðsluátaki meðal tiltekinna markhópa, í samvinnu við sérfræðinga sem að málum koma, sem og meðal hagsmunaaðila í vetraríþróttum. Þetta gerir íþróttaiðkendurna meðvitaðri um slysahættuna í skíðabrekkunum og hve mikilvægt er að nota réttan hlífðarbúnað, eins og snjóbrekkuhjálma.

Á þjálfunarnámskeiðum og í kennsluefni fyrir upprennandi skíða- og snjóbrettakennara þarf að koma skýrt fram hve öryggisbúnaður er mikilvægur. Þetta er afar veigamikið atriði því að kennarar í vetraríþróttum gegna miklu hlutverki við að móta skoðanir nemenda. Kennararnir eru í beinum tengslum við byrjendur og óreynt fólk og þess vegna í góðri stöðu til að ítreka hve nauðsynlegt er að nota hlífar. Hjálmanotkun ætti líka að vera skylda meðal starfsmanna skíðasvæða sem eru í beinum tengslum við gestina í brekkunum, þ.e. meðal kennara, eftirlitsmanna og björgunarsveitarfólks á skíðasvæðunum.

Hvetja þarf þá sem reka skíðaleigur til að bjóða viðskiptavinunum hjálma, ókeypis eða með afslætti, þegar þeir taka skíðabúnað á leigu. Þannig væru snjóbrekkumenn hvattir til að verja sjálfa sig. Stjórnendur stólalyfta ættu að auglýsa þjónustu sína þannig að hjálmanotkun sé greinilega skilyrði á þessu skíðasvæði. Kanna mætti fleiri ráð til að hvetja gesti til hjálmanotkunar, t.d. bjóða hjálmberum afslátt í lyftunni eða ókeypis far. Á afmarkaðri svæðum, þar sem fjölmargir nota nú þegar hjálm, má fjölga enn í þeim hópi með því að lyftustjórnendur neiti hjálmlausu fólki um far, byrji til dæmis á foreldrum sem eru með hjálmlaust barn.

Þar sem börnum er hættara en öðrum aldurshópum við höfuðmeiðslum ætti hjálmanotkun líka að vera skylda upp að 15 ára aldri í vetraríþróttaskólum og vetraríþróttabúðum á vegum skólanna. Ýtarlegri umræður þurfa að fara fram meðal stjórnmálamanna um hvort lögleiða skal hjálmanotkun í skíðabrekkum. Ekki ætti að láta dragast að hefja slíkar umræður.

Niðurstaðan er að enginn vafi leikur á gagnsemi hjálmanotkunar við vetraríþróttir og sívaxandi fjöldi vetraríþróttamanna nýtur nú þegar kostanna af þessum heillandi íþróttum á öruggari hátt.

Stundin er runnin upp fyrir markvissari aðgerðir til að hvetja enn fleiri vetraríþróttamenn til að nota hjálm og til að tryggja að við lok næsta áratugar verði engar undartekningar á reglunni um að sérhver iðkandi vetraríþrótta sé með hjálm á höfði.

Tilvitnanir

1. Kuratorium für Verkehrssicherheit. Freizeitunfallstatistik 2008. 2009. www.kfv.at. 22.09.09.

2. Médecins de Montagne. Dossier de Presse 2008. 2009. www.mdem.org. 22.09.09.

3. Schulz D. Unfälle und Verletzungen im alpinen Skisports: Zahlen und Trends 2007/2008begin_of_the_skype_highlighting              2007/2008      end_of_the_skype_highlighting. Düsseldorf: Auswertungsstelle für Skiunfälle, ARAG Sportsversicherung; 2009.

4. IDB-report 2009, Injuries in the EU, KfV & EuroSafe, Vínarborg/Amsterdam 2009.

5. Niemann S, Fahrni S, Hayoz R, Brügger O, Cavegn M. STATUS 2009: Statistics on non-occupational accidents and the level of safety in Switzerland. Bern: bfu - Swiss Council for Accident Prevention; 2009.

6. Ekeland A, Rodven A. Injuries in Norwegian ski resorts the winter seasons of 2005 and 2006. Journal of ASTM International. 2008;5(6): Greinarnúmer JAI1014.

7. Koehle MS, Lloyd-Smith R, Taunton JE. Alpine ski injuries and their prevention. Sports Medicine. 2002;32(12):785-793.

8. Johnson RJ. Update on injury trends in alpine skiing. Journal of ASTM International. 2008;5(10): Greinarnúmer JAI102046.

9. Cadman R, Macnab AJ. Age and gender: Two epidemiological factors in skiing and snow-boarding injury. Í: Mote CD, Johnson RJ, Hauser W, Schaff PS, Hg. Skiing Trauma and Safety: Tenth Volume, ASTM STP 1266. West Conshohocken: American Society for Testing and Materials; 1996:58-65.

10. Shealy JE, Johnson RJ, Ettlinger CF. On piste fatalities in recreational snow sports in the U.S. Journal of ASTM International. 2006;3(5): Greinarnúmer JAI13893.

11. Brügger O, Bianchi, G, Schulz D, Kisser R. Snow sport helmets: Injury prevention potential, rate of helmet wearers and recommendations, bfu, Bern, 2010.

12. Corra S, De GF. Sledding injuries: Is safety in this winter pastime overlooked? A three-year survey in South-Tyrol. J. Trauma Manag. Outcomes. 2007;1(1):5 PM:18271996begin_of_the_skype_highlighting              18271996      end_of_the_skype_highlighting.

13. Chaze B, McDonald P. Head injuries in winter sports: Downhill skiing, snowboarding, sledding, snowmobiling, ice skating and ice hockey. Neurol. Clin. 2008;26(1):325-332. PM:18295099begin_of_the_skype_highlighting              18295099      end_of_the_skype_highlighting.

14. Kuratorium für Verkehrssicherheit KfV. IDB Data Report: Skiing and snowboarding injuries in the EU. Vínarborg: EU Injury Data & Reporting Services; 2009.

15. Levy AS, Hawkes AP, Hemminger LM, Knight S. An analysis of head injuries among skiers and snowboarders. The Journal of Trauma. 2002;53(4):695-704.

16. Cadman R, Macnab AJ. Age and gender: Two epidemiological factors in skiing and snow-boarding injury. Í: Mote CD, Johnson RJ, Hauser W, Schaff PS, Hg. Skiing Trauma and Safety: Tenth Volume, ASTM STP 1266. West Conshohocken: American Society for Testing and Materials.; 1996:58-65.

17. Levy AS, Hawkes AP, Hemminger LM, Knight S. An analysis of head injuries among skiers and snowboarders. The Journal of Trauma. 2002;53(4):695-704.

18. Niemann S, Fahrni S, Hayoz R, Brügger O, Cavegn M. STATUS 2009: Statistics on non-occupational accidents and the level of safety in Switzerland. Bern: bfu - Swiss Council for Accident Prevention; 2009.

19. Levy AS, Hawkes AP, Hemminger LM, Knight S. An analysis of head injuries among skiers and snowboarders. The Journal of Trauma. 2002;53(4):695-704.

20. Shealy JE, Johnson RJ, Ettlinger CF. Do helmets reduce fatalities or merely alter the pattern of death? ASTM Int. J. 2008;5 (10): Greinarnúmer JAI101504

21. Andersen PA, Buller DB, Scott MD og samstarfsmenn. Prevalence and diffusion of helmet use at ski areas in Western North America in 2001-02. Inj. Prev. 2004;10:358-362.

22. Niemann S, Fahrni S, Hayoz R, Brügger O, Cavegn M. STATUS 2009: Statistics on non-occupational accidents and the level of safety in Switzerland. Bern: bfu - Swiss Council for Accident Prevention; 2009.

23. Koehle MS, Lloyd-Smith R, Taunton JE. Alpine ski injuries and their prevention. Sports Medicine. 2002;32(12):785-793.

24. Ackery A, Hagel BE, Provvidenza C, Tator CH. An international review of head and spinal cord injuries in alpine skiing and snowboarding. Inj. Prev. 2007;13(6):368-375.

25. Greve M, Young D, Degutis LC. The epidemiology of moderate to severe head injuries at ski resorts. Annals of emergency medicine. 2007;46(3):S86.

26. Europäisches Komitee für Normung. Europäische Norm 1077: Helme für alpine Skiläufer und für Snowboarder. Schweizerische Norm-Vereinigung; 2007.

27. Shealy JE, Ettlinger CF, Johnson RJ. How fast do winter sports participants travel on alpine slopes? Journal of ASTM International. 2005;2(7): Greinarnúmer JAI12092.

28. Niemetz P. Snow sport accidents. ETH Zürich, Imperial College London, 2009.

29. Scher I, Richards D, Carhart M, Thomas R, Hurlen N, Lam T. Pediatric head and neck injuries in snow sports: Evaluating the influence of helmets. Journal of ASTM International. 2008;5(4): Greinarnúmer JAI101400.

30. Russell K, Christie J, Hagel BE. The effect of helmets on the risk of head and neck injuries among skiers and snow-boarders: A meta-analysis. Canadian Medical Association Journal. 2010;cmaj.

31. Marshall SW. Injury case-control studies using "other injuries" as controls. Epidemiology. 2008;19(2):277-279.

32. Shealy JE, Ettlinger CF, Johnson RJ. How fast do winter sports participants travel on alpine slopes? Journal of ASTM International. 2005;2(7): Greinarnúmer JAI12092.

33. Sulheim S, Holme I, Ekeland A, Bahr R. Helmet use and risk of head injuries in alpine skiers and snowboarders. JAMA. 2006;295(8):919-924.

34. Brügger og samstarfsmenn. Snow-sport helmets: Injury prevention, rate of wearers and recommendations. Bern: bfu - Swiss Council for Accident Prevention; 2010.

35. Ackery A, Hagel BE, Provvidenza C, Tator CH. An international review of head and spinal cord injuries in alpine skiing and snowboarding. Inj. Prev. 2007;13(6):368-375.

36. Bridges EJ, Rouah F, Johnston KM. Snowblading injuries in Eastern Canada. Br. J. Sports Med. 2003;37(6):511-515.

37. Russell K, Christie J, Hagel BE. The effect of helmets on the risk of head and neck injuries among skiers and snow-boarders: A meta-analysis. Canadian Medical Association Journal. 2010;cmaj.

38. Schulz D. Unfälle und Verletzungen im alpinen Skisports: Zahlen und Trends 2007/2008begin_of_the_skype_highlighting              2007/2008      end_of_the_skype_highlighting. Düsseldorf: Auswertungsstelle für Skiunfälle, ARAG Sportsversicherung; 2009.

39. Ruedl G, Pocecco E, Sommersacher R og samstarfsmenn. Factors associated with self reported risk taking behaviour on ski slopes. Br. J. Sports Med. 2010;44:204-206.

40. bfu -Swiss Council for Accident Prevention. bfu survey 2010: Wearing quotas for protective items in skiing and snowboarding. Bern: bfu -Swiss Council for Accident Prevention; 2010. (http:// www.bfu.ch/PDFLib/1382_67.pdf).

41. Dohin B, Kohler R. Traumatologie du ski et du snowboard chez l'enfant et l'adolescent: épi-demiologie, physiopathologie, prévention and pricipales lésions. Archives de pédiatrie. 2008;15:1717-1723.

42. Parlamento Italiano. Norme di materia di sicurezza nella practica degli sports invernali da discesa e da fondo 2004 Gazzetta Ufficiale 3.

 

Þakkir

Skýrslan „Snjóíþróttahjálmar: slysavarnir, fjöldi hjálmnotenda og ráðleggingar“ frá bfu, Slysavarnaráði Sviss, útgefin á vegum EuroSafe af starfshópi um öryggi í íþróttum í Bern 2010 (http://www.bfu.ch/English/sports/snowsports/Documents/bfu_Principles_snow-sport_helmets.pdf) er sú heimild sem aðallega er byggt á við gerð þessarar stefnukynningar. EuroSafe þakkar öllum félögum starfshópsins um öryggi í íþróttum (Othmar Brügger,Thomas Henke, David Schulz, Rupert Kisser og Saskia Kloet) fyrir að lesa og yfirfara stefnukynninguna sem Wim Rogmans sá um að setja saman.

Senda grein