Timburmenn kaupgleðinnar
Það getur verið gott í upphafi árs að staldra við og velta fyrir sér hvað hefur gengið vel hingað til og hvað mætti betur fara. Þeir sem sækjast eftir velgengni og vellíðan ættu að setja sér markmið um að verða betri manneskjur og velta fyrir sér hvað þurfi til þess. Markmiðin ættu að fela í sér metnað og betrumbætur en á sama tíma að vera raunhæf.
Það er til lítils að setja sér markmið sem ómögulegt er að ná, þau valda bara vonbrigðum. Raunhæf markmið og hæfilegar kröfur eru vænlegri til árangurs. Hver og einn þarf svo að finna fyrir sig hvað gefur lífinu gildi og hvað veldur mestum áhyggjum. Í framhaldi af því er hægt að setja sér markmið um að auka vægi þess sem auðgar lífið og draga úr því sem veldur áhyggjum.
Það er alveg ljóst að við þurfum að takast á við ýmis vandamál og erfiðleika sem ekki eru á okkar valdi eins og ástvinamissi, slys og sjúkdóma. Í þeim tilvikum getum við einungis reynt að hafa áhrif á það hvernig við tökumst á við erfiðleikana. Það er því mikilvægt að eyða ekki dýrmætum tíma og kröftum í að takast á við sjálfsprottin vandamál sem við getum komið í veg fyrir. Ýmis þekkt vandamál eru af þessu tagi eins og sjúkdómar og heilsutjón í kjölfar reykinga og óhóflegrar neyslu matar og áfengis. En það eru fleiri þættir sem leiða okkur í óþarfa áhyggjur og vanda, eins og til dæmis óskynsamleg kauphegðun.
Fjárhagsáhyggjur geta valdið fólki miklum kvíða og áhyggjum. Margir fá kvíðahnút í magann í febrúar vegna neyslu í desember. Það er umhugsunarvert af hverju það þykir ekkert tiltökumál í þessu þjóðfélagi að kaupa sér hluti þó maður eigi ekki fyrir þeim. Nærtækasta skýringin er herför bankanna um að ekkert sé sjálfsagðra en taka raðgreiðslur, boðgreiðslur og rándýra yfirdrætti til að eignast hluti sem maður hefur ekki efni á. Það er ekki nema vona að fólk sem ekki hefur áhuga á að taka þátt í þessari vitleysu upplifi sig utanveltu í þjóðfélaginu.
Það er ekkert athugavert við greiðslukort ef þau eru notuð upp að því marki sem fjárhagurinn leyfir. Það getur vissulega verið þægilegt að láta Visa frænda eða Euro frænku sjá um greiðsluna og sleppa þannig við að leggja út fyrir kaupunum. En það vita allir sem prófað hafa, að lítið fer fyrir örlæti hjá þessu frændfólki þegar til lengri tíma er litið og eftir nokkrar vikur er komið að skuldadögum.
Mistök eru til að læra af þeim. Ef fólk lendir í því að eyða um efni fram er mikilvægt að grípa til björgunaraðgerða, ennþá mikilvægara er að læra af þessu og huga að því hvernig hægt er að komast hjá því að gera sömu mistökin aftur. Með því að skuldbinda sig fram í tímann og eyða mánaðarlaunum sínum fyrirfram gefur fólk frá sér ákveðið frelsi. Dæmi eru um að fólk geti ekki farið í nám eða skipt yfir í áhugaverðari vinnu, ef hún er aðeins lægra borguð, vegna raðgreiðsluskuldbindinga. Hvað vilt þú að stjórni þínu lífi?
Þeir sem minnst hafa á milli handanna hafa síst efni á að borga okurvexti. Það hjálpar ekkert að ýta fjárhagsvandanum á undan sér, það er bara skammtímalausn. Margir hafa sett sér það markmið að eyða ekki meiru en þeir afla og ráða við það þrátt fyrir að tilheyra ekki hátekjuhópnum. Þeir sleppa bæði við okurvexti og kvíðahnútinn sem fylgir fjárhagsáhyggjunum. Með því að leggja til hliðar og safna fyrir hlutunum áður en þeir eru keyptir má líka láta peningana vinna fyrir sig og fá greidda vexti í lok ársins. Þitt er valið, viltu greiða vexti eða fá greidda vexti? Hver og einn heilbrigður einstaklingur hefur val um að hafa stjórn á eigin lífi eða fylgja straumnum. Ef þú velur að fylgja straumnum er til lítils að kvarta yfir afleiðingunum, þær eru ljósar fyrirfram!
Höfundur:
Dóra Guðrún Guðmundsdóttir
Verkefnastjóri hjá Lýðheilsustöð
Birtist í Ísafold í febrúar 2007