Hversu algeng er hollustan
Manneldisráð kynnir íslenskar niðurstöður úr norrænni rannsókn þar sem könnuð var neysla á grænmeti, ávöxtum og fiski.
Grænmetið í sókn
Grænmeti er greinilega að verða dagleg fæða fjölmargra Íslendinga. Samkvæmt nýrri norrænni samanburðarrannsókn borða 59% Íslendinga á aldrinum 15-74 ára grænmeti a.m.k. fimm sinnum í viku. Konur eru þó mun atkvæðameiri í grænmetisneyslunni en karlar og eins borðar fólk á höfuðborgarsvæðinu grænmeti heldur oftar en fólk á landsbyggðinni. Tekjur og aldur skipta líka máli, lægsti tekjuhópurinn borðar sjaldnar grænmeti en þeir tekjuhærri og yngsti aldurshópurinn sjaldnar en þeir eldri. Það sem vegur langþyngst er þó menntunin, þeir sem hafa verið lengur í skóla borða mun oftar grænmeti en þeir sem hafa styttri skólagöngu að baki.
Ferskir ávextir ekki dagleg fæða margra
Af einhverjum ástæðum njóta ferskir ávextir ekki sömu almennu hylli og grænmetið, aðeins þriðji hver maður segist fá sér ávöxt eða ber a.m.k. fimm sinnum í viku. Rétt eins og með grænmetið, þá eru það konur, fólk af höfuðborgarsvæðinu og þeir háskólagengnu sem borða oftast ávexti. Tekjur hafa hins vegar ekki sömu áhrif á ávaxtaneysluna og á grænmetið, þeir tekjulægstu borða ekki síður ávexti en þeir tekjumeiri.
Unga fólkið borðar sjaldnar fisk
Þegar fiskneyslan er annars vegar skiptir aldurinn meginmáli. Elsti aldurshópurinn borðar fisk tvisvar sinnum oftar en yngsti aldurshópurinn í könnuninni. Þegar á heildina er litið virðist fiskur þó ekkert að hverfa af borðum landans, 85% segjast borða fisk a.m.k. einu sinni í viku, og tæpur þriðjungur borðar fisk þrisvar í viku eða oftar.
Þessar niðurstöður gefa tilefni til nokkurrar bjartsýni um hollustu mataræðis landsmanna, þótt enn megi bæta um betur. Til dæmis er nokkuð langt í land með að þorri fólks nái hollustumarkmiðum um fimm skammta á dag af grænmeti og ávöxtum. Aðeins einn af hverjum tíu virðist ná því marki. Hitt er ekki síður áhyggjuefni að ungt fólk borðar sjaldnar fisk, grænmeti og ávexti en þeir eldri en því oftar steiktar eða franskar kartöflur. Neysla skyndibita meðal ungs fólks á væntanlega sinn þátt í þessari niðurstöðu, en slík fæða einkennist sjaldan af miklu grænmeti, ávöxtum eða fiski. Meira framboð á heilsusamlegum skyndibitum og tilbúnum réttum er hugsanlega leið til að bæta mataræði ungs fólks. Eins má ætla að sú verðlækkun sem hefur orðið á flestum tegundum grænmetis síðustu mánuði, hvetji ungt fólk ekki síður en það eldra, til að borða meira grænmeti.
Rannsóknin var gerð á vegum norræns vinnuhóps með aðild Manneldisráðs og var hún kostuð af Norrænu ráðherranefndinni. Könnunin fór fram í apríl til maí á öllum Norðurlöndum og Eystrasaltslöndum en niðurstöður frá hinum löndunum verða birtar síðar. Hér á landi sá Gallup á Íslandi um framkvæmdina og Framleiðnisjóður landbúnaðarins styrkti einnig rannsóknina. Könnunin fór fram í síma og voru þátttakendur 1002.
Sjá myndir sem fylgja:
Mynd 1: Grænmeti
Mynd 2: Kartöflur
Mynd 3: Franskar kartöflur
Mynd 4: Ávextir
Mynd 5: Fiskur
