Hjólað til vinnu - nokkrar flugur í einu höggi
Æ fleiri nota reiðhjól sem aðal farartæki til og frá vinnustað. Betri búnaður og hlífðarföt ásamt batnandi aðstöðu til hjólreiða gera það að verkum að ekkert er því til fyrirstöðu að hjóla allt árið um kring.
Greinarhöfundur á góðu róli
Í samfélagi þar sem streita og tímaskortur er stórvandamál eru hjólreiðar líka valkostur sem vert er að skoða. Þær eru margar ástæðurnar sem gefa má fyrir því að leggja einkabílnum og taka fram reiðhjólið. Hér verður tæpt á þremur þeirra; sparnaði, umhverfisáhrifum og heilsubót. Gefum okkur að hjólað sé 10 km til og frá vinnu, 300 daga ársins eða 3000 km árlega.
Sparnaður
Miðað við núverandi bensínverð (ca 110 kr/l) er sparnaður vegna eldneytiskaupa 35.000 krónur á ári miðað við meðal bíl í innanbæjar akstri (10,6 l/100 km). Auk þess má gera ráð fyrir viðhalds- og rekstarkostnaði um 130.000 krónur. Verði hinn nýji siður til þess að heimilisbílum fækki um einn margfaldast sparnaðurinn vegna gjalda, trygginga, afskrifta o.s.fr. en kostnaður við rekstur á meðaldýrum fjölskyldubíl yfir 700.000 krónur á ársgrundvelli (viðmiðunartölur fengnar hjá FÍB).
En fjármunir er ekki það eina sem spara má með þessum hætti. Miðað við sæmilegar aðstæður í þéttbýli á annatíma má ætla að það taki hjólreiðamanninn um eina klukkustund að hjóla þessa 10 km en ökumann bílsins um 40 mínútur. Tímasparnaður ökumannsins er um 20 mínútur á dag eða 100 klukkustundir á ári miðað við ofangefnar forsendur. Þær vinnustundir duga ekki til að fjármagna og reka bíl. Hjólreiðamaðurinn hefur að auki slegið tvær flugur og lokið við þá lágmarks, daglegu líkamsþjálfun sem mælt er með. Þannig sparar hann tíma og getur rólegur sinnt fjölskyldu eða öðrum áhugamálum það sem eftir lifir dags.
Umhverfi
Bílar menga. Koltvísýrings-, ryk- og hávaðamengun eru meðal þeirra þátta sem hafa áhrif á heilsu og líðan fólks.
Hljóðvist er vaxandi vandamál í þéttbýli. Viðvarandi hávaði er streytuvaldur sem ógnar heilsu og lífsgæðum. Vandamál vegna hljóðvistar er mest í tengslum við umferð á stofnbrautum í þéttbýli. Nítján prósent íbúa Reykjavíkur telur sig verða fyrir óþægindum vegna hávaða og borgin veitir árlega fjölda fjölskyldna, sem búa við óviðunandi ástand, styrk til hljóðeinangrunar.
Ryk þyrlast undan dekkjum bíla og úr útblástursrörum. Ryk er eitt helsta loftmengunar vandamál í Reykjavík og ár hvert fer magn þess oft yfir viðmiðunarmörk. Í þessu ryki eru efni sem geta valdið óþægindum og veikindum í öndunarfærum.
Koltvísýringurinn veldur gróðurhúsaáhrifum með ófyrirsjáanlegum áhrifum á veðurfar í framtíðinni. Ökumaðurinn okkar sendir frá sér 740 kg af koltvísýringi árlega. Ef viðkomandi hyggst grípa til mótvægisaðgerða og binda sinn koltvísýring í jarðvegi þarf hann að rækta skóg á um 0.2 hekturum (2000 fm) lands.
Heilsubót
Það er ekki til einhlítt svar við því hversu mikið fólk þarf að hreyfa sig. Eitt er þó víst að allir verða að hreyfa sig eitthvað til að halda heilsu og líða vel. Samkvæmt rannsóknum Hjartaverndar duga 30 mínútur á dag til að minnka hættu á hjarta og æðasjúkdómum um þriðjung. Hreyfingin er auk þess talin hafa áhrif á tíðni krabbameina og styrkja ónæmiskerfið. Samkvæmt næringarráðleggingunum Lýðheilsustöðvar er mælt með daglegri hreyfingu í 45-60 mínútur á dag. Ýmsum óar líklega við svo mikilli hreyfingu dag hvern, en þá verður að hafa í huga að hér er ekki endilegaum að ræða um stranga líkamsþjálfun, heldur einnig alla meðalröska hreyfingu yfir daginn. Hreyfingin þarf ekki að vera samfelld í 45 mínútur á hverjum degi heldur getur verið um að ræða nokkur styttri tímabil. Dagleg hreyfing eykur efnaskipti og brennslu sem ásamt hollu mataræði er lykilatriði til að sporna við offitu.
Ávinningurinn af reglulegum hjólreiðum er ekki einvörðungu betri líkamleg líðan og minni líkur á veikindum. Hreyfingin léttir lund og bætir geð enda, talin ein mikilvægasta forvörnin þegar kemur að geðsjúkdómum og andlegri heilsu. Regluleg hreyfing, á borð við það að hjóla til vinnu, stuðlar þannig að lengra og um fram allt betra lífi.
Niðurlag
Það er vissulega gaman að keyra góðan bíl og ástæðulaust að gera lítið úr mikilvægi hans í samfélagi nútímans. En hann er líka ógn við heilsufar almennings víða um heim þannig að stjórnvöld og stofnanir leita nú leiða til að stemma stigu við fjölgun þeirra.
Hjólreiðar eru valkostur. Hér að ofan eru þrjár ástæður til að dusta rykið af reiðhjólinu og halda af stað. Víst er að ástæðunum fjölgar þegar menn finna taktinn og ánetjast þessum ferðamáta. Auðvitað eru annmarkarnir líka fyrir hendi en er ekki þess virði að reyna og meta síðan hvort verði ofaná, kostirnir eða gallarnir?
Haukur Þór Haraldsson
Lýðheilsustöð