Rúmur helmingur unglinga veit nú hvað geðheilsa er

8.8.2005

Samantekt:

• Geðrækt hefur verið með fræðslu fyrir nemendur Vinnuskóla Reykjavíkur um geðheilsu og sjálfsmynd undanfarin sumur og jafnframt kannað viðhorf unglinganna til þessara mála.
• Töluverð breyting hefur orðið á hugmyndum unglinga um geðheilsu frá árinu 2001 til ársins í ár – mun fleiri unglingar vita hvað geðheilsa er eða um 52% samanborið við 22% árið 2001).
• Mikill meirihluti unglinganna (85%) telja að hægt sé að tala um geðheilsu hjá frísku fólki – En 15% telur svo ekki vera!
• Rúmlega helmingur unglinganna (62%) telur að 15% Íslendinga eða færri glími við geðheilsuvandamál en staðreyndin er sú að það gera um 25%.
• Meirihluti unglinganna leitar til fölskyldu og/eða vina ef þeim líður illa en nokkrir segjast ekki munu leita sér aðstoðar þó að þeim liði illa.
• Unglingarnir telja streitu helstu orsök geðheilsuvandamála og fáfræði helstu orsök fordóma í garð geðheilsuvandamála
• Strákunum finnst óþægilegra að tala um andlega líðan og eru frekar á því að þeir sem eiga við geðheilsuvandamál að stríða séu ofbeldisfyllri en aðrir og vilja síður búa í næsta húsi við einhvern með slíkan vanda en stelpurnar

Tilgangurinn með þessari könnun var að skoða þekkingu og viðhorf unglinga til geðheilsu, geðheilsuvandamála og þeirra sem glíma við slík vandamál. Ásamt því að sjá hvert unglingar myndu leita sér aðstoðar við andlegum erfiðleikum og hvort einhver breyting hefði orðið á viðhorfum unglinga til þessara mála frá árinu 2001. Spurningalisti var lagður fyrir 15 ára unglinga Vinnuskóla Reykjavíkur en sami spurningalisti var einnig lagður fyrir sambærilegan hóp árið 2001.

Helstu niðurstöður frá 2005:

Úrtak: 76 þátttakendur, þar af 37 strákar (49%) og 39 stelpur (51%).

• 29 unglingar (39%) sögðust þekkja einhvern sem er veikur á geði og því rúmlega helmingurinn segist ekki þekkja neinn sem er veikur á geði.

• 85% unglinganna svöruðu spurningunni: „Er hægt að tala um geðheilsu hjá frísku fólki” játandi. Það skilur eftir 15% unglinga sem telja að ekki sé hægt að tala um geðheilsu hjá frísku fólki.

 

Hvað er geðheilsa?

Töluverð breyting hefur orðið á hugmyndum unglinga um geðheilsu frá árinu 2001 til dagsins í dag, í þá átt að mun fleiri unglingar vita hvað geðheilsa er eins og sjá má á eftirfarandi myndum:

 

 

Mynd 2. Samanburður á hugmyndum 15 ára unglinga um geðheilsu árið 2001 og 2005

 

Hve mörg prósent Íslendinga glíma við geðheilsuvandamál?

 

Rúmlega helmingur unglinganna (62%) telja að 15% landsmanna eða færri glími við geðheilsuvandamál,

15% svöruðu rétt, að 25 % Íslendinga glími við geðheilsuvandamál einhvern tíman á lífsleiðinni en

23% töldu hlutfallið enn hærra.  

 

Hvað telur þú að valdi geðheilsuvandamálum?- (mátti nefna fleira en eitt atriði):

 

69% nefna streitu sem hugsanlega orsök fyrir geðheilsuvandamálum (sbr. við 50% árið 2001)

33 % telja að erfðir geti valdið geðheilsuvandamálum (sbr. Við 30% árið 2001)

18% telja persónuleika vera hugsanlega orsök (sbr. Við 30% árið 2001)

Einnig nefna þau:

• Slæma sjálfsmynd
• Stríðni
• Einelti
• Sjúkdóma
• Misnotkun

- sem mögulega orsök geðheilsuvandamála

 

Nær enginn telur orsökina vera aumingjaskap

 

Fordómar gagnvart geðheilsuvandamálum eru að mínu mati oft vegna
(mátti nefna fleira en eitt atriði):

63% nefna fáfræði helstu orsök fyrir fordómum í garð geðheilsuvandamála..

24 %  nefna óöryggi sem hugsanlega orsök fordóma gagnvart geðheilsuvandamálum og

17%  nefndu illsku sem hugsanlega orsök fordóma.

 

 

Munur milli kynja:

• Strákum finnst óþægilegra að tala um andlega líðan en stelpum
• Strákar eru frekar á því en stelpur að þeir sem eiga við geðheilsuvandamál að stríða séu ofbeldisfyllri en aðrir.
• Strákar eru síður á því að vilja búa í næsta húsi við einhvern sem væri með geðheilsuvandamál.

 

 

Til hverra myndir þú leita ef þér liði illa andlega? (mátti nefna fleira en eitt):

                                   

59%                 til fjölskyldu

43%                 til vina

12%                 til námsráðgjafa

3%                   til skólahjúkrunarfræðings

16%                 til læknis eða sálfræðings

3%                   sögðust ekki myndu leita sér aðstoðar

 

Á myndinni hér fyrir neðan má sjá samanburð milli áranna 2001 og 2005 um hvert unglingar leita sér aðstoðar þegar þeim líður illa. Unglingarnir leita helst til fjölskyldu og vina ef þeim líður illa og athyglisvert er að mun fleiri segjast leita til vina nú í ár heldur en fyrir 4 árum síðan sem gæti þýtt að þau eigi auðveldara að tala um andlega líðan sín á milli nú en áður.

 

 

 

 

Dóra Guðrún Guðmundsdóttir

dora@lydheilsustod.is

 

Senda grein