Barnaslysavarnir
Ýmsar ákvarðanir og samþykktir á undanförnum misserum vekja vonir um að lögð verði aukin áhersla á slysavarnir. Má þar nefna að slysavarnir barna og unglinga hafa verið settar í forgang í heilbrigðisáætlun til ársins 2010 og einnig í þingsályktun um málefni barna og unglinga. Nýstofnuð Slysaskrá Íslands ætti einnig að geta orðið mikilvægt tæki til að greina vandann betur þannig að hægt sé að bregðast við með markvissum hætti og meta árangur aðgerða. Þá er það okkur fagnaðarefni að fyrirheit hafa verið gefin um að því starfi sem þegar hefur verið unnið á vegum Árvekni verði fram haldið og það þróað.
Að okkar áliti er afar mikilvægt að reynt verði að skýra ástæður þess að slys á börnum eru algengari hérlendis en víða annars staðar. Mjög margt er hægt að nefna sem hugsanlegar ástæður. Í starfi okkar höfum við orðið vör við að algengt er að foreldrar ofmeti þroska og hæfni barna sinna sem síðan leiðir til ónógs eftirlits. Tengt þessu er að allt of algengt er hérlendis að börn séu látin gæta barna án þess að fullorðnir séu nálægir. Hér á heimasíðunni má finna margs konar upplýsingar um slysavarnir, m. a. um þroska og getu barna og tengsl þessa við hættu á slysum, t. d. í heimahúsum.
Því miður er það svo þegar slys undanfarinna mánaða eru skoðuð, að oft hefði mátt koma í veg fyrir þau ef fylgt hefði verið sjálfsögðum öryggisreglum og farið eftir lögum og reglum sem í gildi eru. Virðingarleysi fullorðinna við lög og reglur er í mörgum tilvikum vítaverð áhættuhegðun auk þess að vera börnum og ungmennum slæm fyrirmynd sem stuðlar að sams konar afstöðu og hegðunarmynstri hjá þeim. Sú spurning á því rétt á sér hvort ekki eigi að auka eftirlit með því að lögum og reglum sé fylgt og þeir sem ekki fara eftir þeim sæti ábyrgð, hvort sem um er að ræða einstaklinga eða opinbera aðila.
Öfugt við það sem margir virðast halda eru slys ekki náttúrulögmál eða plága sem lítið sé við að gera. Aðgerðir í slysavörnum kosta óhjákvæmilega talsvert en oft er hægt að ná verulegum árangri með litlum tilkostnaði ef unnið er markvisst og af þekkingu. Margoft hefur verið sýnt fram á að fé sem varið er til slysavarna skilar sér margfalt til baka í minnkuðum útgjöldum annars staðar. Vandinn er sá að þessi sparnaður er oft lítt sýnilegur og erfitt að staðfesta hann nema með fullkominni skráningu.
Ólafur Gísli Jónsson, formaður stjórnar Árvekni og Herdís L. Storgaard, framkvæmdastjóri Árvekni.