Skólaþing Lýðheilsustöðvar - eflt samstarf heilbrigðis- og skólastofnana

12.4.2010

(Opna vefsíðu Skólaþingsins, með fyrirlestrum og hljóðskrám)

Margrét Björnsdóttir, forstjóri Lýðheilsustöðvar, bauð þinggesti velkomna. Að því loknu flutti skólakór Flensborgarskóla nokkur lög og var það samdóma álit þinggesta flutningur þeirra væri mjög góður. (Hægt er að hlusta á lögin á vefsíðu Skólaþingsins).

Margrét gerði síðan stuttlega grein fyrir því hvað átt væri við með „heilsueflandi skóla” og þeim ramma sem Lýðheilsustöð er að vinna að þessu málefni á sviði grunn- og framhaldsskóla.

Skólinn, foreldrar og áfengisforvarnir

Erlendi fyrirlesari þingsins var Nikolaus Koutakis frá Örebro háskóla í Svíþjóð. Hann greindi frá verkefni sem kennt er við Örebro og snýr að því að skólinn stuðli að því að efla foreldra í stemma stigu við unglingadrykkju. Almennt eru foreldrar mjög á móti því að ungt fólk á grunnskólaaldri neyti áfengis og leggja sig fram um að koma í veg fyrir það en þegar kemur að framhaldsskólastiginu slaknar þarna á, enda eykst drykkja unga fólksins verulega. Með því að viðhalda viðhorfi og viðnámi foreldra við unglingadrykkju þegar komið er á framhaldsskólaaldur er komin góð og árangursrík leið til að stemma stigu við drykkjunni. Um þetta snýst Örebro verkefnið og á tveggja daga námskeiði fyrir þingið þjálfaði Nikolaus um 30 manns í því að beita þessari aðferð.

Skólaganga er forvörn í sjálfu sér

Birna Baldursdóttir, frá HR og R&G, greindi frá rannsóknaniðurstöðum um líðan ungs fólks á framhaldsskólaaldri, bæði þeirra sem eru í skóla og þeirra sem eru utan skóla. Niðurstöðurnar sýna, svo ekki verður um villst, að það að vera í skóla stuðlar að betri heilsu og líðan. Virkilega þarf að vinna að því að ungt fólk falli ekki úr skóla og ljúki skólagöngu sinni.

Heilsueflandi framhaldsskóli

Héðinn Svarfdal Björnsson, verkefnisstjóri fræðslumála hjá Lýðheilsustöð, greindi frá starfi stöðvarinnar um heilsueflandi framhaldsskóla. Um væri að ræða ákveðna þætti sem skólarnir ynnu með í þessa veru, m.a. að stuðla að góðu mataræði í framhaldsskólum, geðrækt, öflugri hreyfingu og lífsstíl. Allt starfið þarf að vinnast vel með öllum í skólanum, þ.e. jafnt nemendum sem öllu starfsfólki, og starfið þarf að vera mjög sýnilegt. Í þeim tilgangi fá nemendur m.a. vatnsbrúsa merktan verkefninu, skólarnir fá skilti og fána og geta fengið viðurkenningu miðað við hvar skólinn er staddur í þessu starfi, þ.e. brons, silfur og gull.

Flensborgarskóli

Magnús Þorkelsson, skólameistari Flensborgarskóla, greindi frá þeirri vinnu sem fram fer í skólanum í þá átt að gera hann að „heilsueflandi framhaldsskóla” en skólinn verður fyrsti framhaldsskólinn sem tekur með formlegum hætti þátt í verkefni Lýðheilsustöðvar um heilsueflandi framhaldsskóla.

Framhaldsskólanemar og mataræði

Mikið hefur verið rætt um að mataræði framhaldsskólanema sé almennt alls ekki nógu gott. Anna Sigríður Ólafsdóttir greindi frá niðurstöðum könnunar á þessum þætti og hvað væri hægt að gera til að gera úrbætur þar sem þeirra er þörf.

Handbók um mataræði í framhaldsskólum

Lýðheilsustöð hefur þegar brugðist þarna við og gefið út Handbók um mataræði í framhaldsskólum sem einkum er ætluð skólayfirvöldum og þeim sem standa að framboði og framreiðslu á fæðu fyrir framhaldsskóla. Handbókin er ætluð sem eitt þeirra hjálpartækja sem heilsueflandi framhaldsskólar munu nýta sér í því starfi. 

Íþróttaiðkun í framhaldsskólum

Aðstaða til íþróttaiðkunar og hreyfingar í framhaldsskólum landsins, eins og kom fram í erindi Guðbrands Stefánssonar. Engu að síður er, undir handleiðslu faglærðra íþróttakennara, hægt að stuðla að mikilli og fjölbreyttri hreyfingu, eftir svæðum og því sem hentar ungu fólki á framhaldsskólaaldri. Nefndi hann sem dæmi að framhaldsskólanemar sjálfir hefðu óskað eftir að kajakróður væri tekin upp sem námsgrein við Menntaskólann á Ísafirði, enda kjöraðstæður þar til slíks. Það hefði orðið að veruleika og hefðu um 40 nemendur verið í námi í kajakróðri - og á sama tíma væru þeir auðvitað að stunda hreyfingu við hæfi.

Hvað finnst nemendum?

Hvað finnst framhaldsskólanemum sjálfum um að skólinn sé að huga að heilsu þeirra og líðan?  Árni Lára Sigurðardóttir, nemandi við Framhaldsskóla Vesturlands á Akranesi, kom á skörulegan hátt fram sjónarmiðum nemenda, þar sem m.a. kom fram að hlusta þyrfti mun betur á óskir og þarfir nemendanna. Einnig að þátttaka í félagsstarfi væri í sjálfu sér forvörn og meta þyrfti þessa þátttöku inn í hefðbundna námið.

Foreldrar verða að vera virkir þátttakendur

Eins og fram kom hjá Nikolaus Koutakis er tilhneiging hjá foreldrum að stíga til hliðar þegar börn þeirra eru komin í framhaldsskóla og þar með að draga úr áhrifum sínum á heilbrigða lifnaðarhætti barna sinna. Borghildur Jósuadóttir er formaður foreldraráðs Fjölbrautaskóla Vesturlands og á þinginu lýsti hún viðhorfi sínu sem foreldris til samstarfs skólans og heimilanna. Meðal þess sem kom fram hjá henni var að foreldrar væru allt of ,,stikk frí” og að óhætt væri að gera mun meiri kröfur til foreldra.

Mennta- og menningarmálaráðuneyti

Mennta- og menningarmálaráðuneyti, heilbrigðisráðuneyti, Lýðheilsustöð og félög framhaldsskólanema gerðu með sér samstarfssamning árið 2007 um heilsueflingu í framhaldsskólum, þ.e. s.k. HOFF verkefni. Jóhanna María Eyjólfsdóttir, sérfræðingur í ráðuneytinu, greindi frá því sem þetta samstarf felur í sér og dró sérstaklega fram atriði sem snúa að hreyfingu í framhaldsskólum.

Heilbrigðisráðuneyti

Þáttur heilbrigðisráðuneytisins í HOFF verkefninu hefur m.a. verið að stuðla að meiri samvinnu heilsugæslu og framhaldsskóla. Héðinn Unnsteinsson, sérfræðingur hjá ráðuneytinu, ræddi um það starf, ásamt fleiru.

Niðurstöður úr HBSC-könnuninni 2010

Eftir hádegi var áherslan á málefni sem snúa einkum að grunnskólanum og hófst dagskráin á erindi Þórodds Bjarnasonar, prófessors við Háskólann á Akureyri. Hann greindi frá splunkunýjum niðurstöðum úr Heilsa og lífskjör skólanema (HBSC) rannsókninni sem fram fór í skólum landsins fyrir örfáum vikum. Þóroddur kynnti niðurstöður þess þáttar sem snýr að vanlíðan nemenda, þ.e. eftir því hvernig þeim líkar í skólanum, álagi vegna skólastarfs, áætlaðri meðaleinkunn, vingjarnleika bekkjarfélaga, einelti, þátttöku í íþróttastarfi, fjárhagslegri stöðu fjölskyldu, hversu auðvelt er að tala við móður og besta vin.

Framtíðarsýn sveitarfélaganna

Sveitarfélögin bera ábyrgð á rekstri og starfi grunnskólanna í landinu og því mjög mikilvægt að þar sé skilningur á mikilvægi þess að horfa einnig á skólastarfið með ,,heilsugleraugum”. Samband íslenskra sveitarfélaga, Félag grunnskólakennara og Skólastjórafélag Íslands unnu saman að framtíðarsýn fyrir grunnskólastarfið og gáfu út skýrslu þar um. Svandís Ingimundardóttir, skólamálafulltrúi SÍS, fór yfir nokkra þætti skýrslunnar og kemur þar fram algjör samhljómur við starf Lýðheilsustöðvar að „Heilsueflandi grunnskólum“.

Heilsueflandi grunnskólar

Sveinbjörn Kristjánsson, verkefnisstjóri fræðslumála hjá Lýðheilsustöð, kynnti starf stöðvarinnar um heilsueflandi grunnskóla. Í máli hans kom fram að í þeim ramma er starfinu skipt upp í átta meginþætti, m.a. starfsfólk, nærsamfélag og heimili, sem unnið er með út frá lágmarksviðmiðum en að skólum sé í sjálfsvald sett að bæta þar við og aðlaga eftir þörfum. Hann kynnti handbók sem heilsueflandi skólar fengju og að stefnt væri að því að starfið gæti hafist með formlegum hætti á komandi skólaári en grunnskólinn þá myndi grunnskólinn á Egilsstöðum hefja formlegt heilsueflandi skólastarf, í þeim anda sem Lýðheilsustöð er að kynna.

Grunnskólinn á Egilsstöðum

Sigurbjörg Kristjánsdóttir talaði fyrir hönd grunnskólans á Egilsstöðum. Hún greindi frá því að þar þegar hafin vinnan við heilsueflandi skólastarf og að mjög gagnlegt hefði verið að vinna með Lýðheilsustöð á þeim vettvangi. Áhyggjuefni væri þó að ekki væri lengur föst viðvera skólahjúkrunarfræðings í grunnskólanum.

Handbók um hreyfingu í grunnskólum

Daginn fyrir skólaþingið komu úr prentsmiðju fyrstu eintökin að handbók Lýðheilsustöðvar um hreyfingu í grunnskólum. Það var Gígja Gunnarsdóttir, verkefnisstjóri hreyfingar hjá Lýðheilsustöð, sem kynnti handbókina en meðal þess sem þar kemur fram er að ráðlagt er að börn hreyfi sig a.m.k. 60 mínútur á dag og þar sem þau verja stærstum hluta dagsins í skólanum sé nauðsynlegt að börnin hreyfi sig þar sem mest. Í handbókinni koma fram margs konar leiðbeiningar og ráð um hvernig flétta megi hreyfingu sem mest inn í almennt skólastarf.

Rödd skólastjóra

Óskar Einarsson, skólastjóri Fossvogsskóla, kom fram fyrir hönd skólastjóra og ræddi m.a. um rannsóknastarf í skólum og hversu mikilvægt væri að rannsóknaniðurstöður nýttust í hinu almenna skólastarfi. Hann greindi frá því að skólinn hefði verið þátttakandi í íhlutunarverkefni og rannsókn um meiri hreyfingu grunnskólanema og hvernig áhrif það hefði haft á skólastarfið.

Mat á hreyfingu og næringu í grunnskólum landsins

Segja má að á þinginu hafi mönnum verið nokkuð tíðrætt um mikilvægi hreyfingar og góðs mataræðis fyrir nemendur. Í því sambandi er mikilvægt að vita hvernig ástandið er í grunnskólum landsins hvað þetta varðar. Í verkefni Lýðheilsustöðvar, Allt hefur áhrif – einkum við sjálf!, hefur frá árinu 2005 verið unnið með um 25 sveitarfélögum að því að efla þessa þætti. Kannað var hvernig ástandið var við upphaf, á árinu 2007 og svo loks árið 2009. Jórlaug Heimisdóttir, verkefnisstjóri hjá Lýðheislustöð, kynnti niðurstöður könnunarinnar árið 2009 en þær sýndu að á flestum stöðum var betur búið að grunnskólanemum hvað hreyfingu og mataræði varðar en var við upphaf verkefnisins.

Panelumræður

Að lokum fóru fram panelumræður um það hvernig tengja mætti betur saman heilbrigðiskerfið og skólakerfið. Í umræðunum tóku þátt Geir Gunnlaugsson, landlæknir og nokkrir fyrirlesarar dagsins en umræðum stýrði Margrét Björnsdóttir.

Opna vefsíðu Skólaþingsins, með fyrirlesturum og hljóðskrám.

 

Dreifðu um vefinn

Senda grein