Fall
Börn hreyfa sig mikið strax frá fæðingu og það líður ekki langur tími þar til það hefur náð tökum á því að velta sér. Vert er að hafa þetta í huga og fara aldrei frá barninu þar sem það liggur á rúmi, sófa, skiptiborði o.þ.h. Þegar barnið hefur lært að ganga fer það fljótlega að reyna að
klifra. Barn á forskólaaldri getur klifrað upp í töluverða hæð, en hefur ekki skilning á hættunni né afleiðingum þess að detta. Þegar barn eldist veldur áhugi þess á klifri meiri hættu á höfuðáverkum.
Höfuð ung- og smábarna er hlutfallslega mjög þungt og stórt miðað við líkamann og því er jafnvægi þeirra oft verra en þeirra sem eldri eru. Höfuðáverkar hljótast helst þegar barn dettur úr einhverri hæð. Alvarleiki áverkans ræðst m.a. af því úr hvaða hæð barnið hefur dottið, á hverju það lendir og hvort það hefur rekist á eitthvað í fallinu.
Eldri börn og unglingar verða frekar fyrir höfuðáverkum vegna umferðarslysa, t.d. þegar þau detta á hjóli, í íþróttum eða á leikvellinum. Einnig hafa mörg börn hlotið höfuðáverka við að detta af hestbaki og á skíðum.
Þegar barn dettur harkalega á höfuðið getur það misst meðvitund í stutta stund, verið ringlað þegar það rankar við sér og ekki munað eftir því sem gerðist. Þessi einkenni benda til þess að barnið hafi fengið heilahristing. Farið strax með barnið á Slysadeild eða á heilsugæslustöð. Það er reyndar ekki mjög algengt að börn missi meðvitund heldur er miklu algengara að þau sýni önnur hættumerki höfuðáverka í kjölfarið. Þau eru:
- Lækkandi meðvitundarstig
- Sár eða vaxandi höfuðverkur
- Ógleði og uppköst
- Sjóntruflanir
- Svimi
Alvarlegir höfuðáverkar geta valdið bólgu og blæðingu við heila.
Hvað er hægt að gera til að fyrirbyggja að barnið detti?
- Gætið að því að halda alltaf við barnið með annarri hendi þegar þið skiptið á barninu á skiptiborði. Ef öryggisbelti er á skiptiborðinu ætti alltaf að nota það og gæta þess að það sé notað rétt. Aldrei skal skilja barnið eftir eitt á skiptiborðinu, þó að það sé fest með öryggisbeltinu. Hafið allt sem nota þarf innan seilingar.
- Venjið ykkur á að festa barnið með beisli strax frá fyrsta degi í barnavagninn, kerruna og í hástólinn.
- Setjið öryggishlið fyrir stiga, bæði uppi og niðri.
- Ef barnið er farið að reyna að klifra upp úr rimlarúminu er æskilegt að lækka hliðina eða setja barnið í lægra rúm.
- Notið hálkumottu í baðkers- og sturtubotn til að hindra fall. Setjið stama mottu á gólfið í baðherberginu. Undir mottur á gólfum er gott að setja hálkunet til að fyrirbyggja að hún renni til.
- Forðist að nota göngugrind fyrir barnið. Mörg slys hafa orðið á börnum í þeim þegar þau hafa ýtt sér fram af stiga, dottið um mottur á gólfinu eða misst jafnvægið.
- Börn undir 5 ára aldri ættu ekki að fá að klifra hærra en 1,5 metra og eldri börn ekki hærra en 2 metra. Fullorðnir ættu ekki að lyfta börnum upp á staði sem þau myndu ekki komast sjálf upp á.
- Undir leiktækjum á að vera öryggisundirlag, sem tryggir mýkri lendingu fyrir barnið.
- Efra hlaðrúm er ekki talið öruggt fyrir barn yngra en 6 ára.
- Venjið barnið á að nota hjólreiðahjálm um leið og það byrjar að hjóla á þríhjólinu. Á línuskautum, hlaupahjólum og hjólabretti þarf barnið að vera með hjálm og hlífar á olnbogum, úlnliðum og hnjám.
- Börn þurfa að vera með reiðhjálm og í reiðstígvélum þegar þau eru á hestbaki. Hjálmurinn þarf að vera
merktur. Veljið þýðan hest fyrir barnið. - Börn sem stunda skíði þurfa að vera með sérstakan skíðahjálm.
Bendið þeim sem barnið dvelur mikið hjá til þess að hafa ofangreint einnig í huga.
Ef barn lendir í slysi er nauðsynlegt að kunna skyndihjálp. Á heimasíðu Rauða kross Íslands má finna góðar og almennar upplýsingar um skyndihjálp. Kynntu þér þær með því að smella á myndina hér til hliðar.