. . um næringu og holdafar

Merkingar matvæla

7.11.2007

Mataræði er mikilvægur áhrifaþáttur á heilsu okkar og líðan og rétt að huga vel að því. Hluti þeirra matvæla sem við kaupum er samsettur úr mörgum hráefnum og því getur verið erfitt að átta sig nægilega vel á innihaldi þeirra. Framleiðendur matvæla fylgja reglum um merkingar til þess að neytandinn geti valið út frá því. Það reynir síðan á neytendur að nýta sér merkingarnar í erli dagsins við innkaup og matreiðslu. Lítum á nokkur atriði varðandi merkingar.

Innihaldslýsing

Í innihaldslýsingu sést hvaða hráefni og aukefni eru notuð í vöruna. Það sem mest er notað af er talið upp fyrst og síðan raðast hin eftir minnkandi magni. Þannig er æskilegt út frá hollustusjónarmiði að velja vörur með hollari hráefnum fremst í upptalningu, en síður sykur- og fiturík hráefni. Innihaldslýsingin er mikilvæg fyrir þá sem þurfa að varast ákveðin hráefni vegna ofnæmis eða óþols.

Er varan peninganna virði?

Á innihaldslýsingu er hægt að átta sig að einhverju leyti á því hve mikið er af mikilvægum hráefnum s.s. fiski, kjöti, hnetum. En það er einnig skylt að merkja sérstaklega (magnmerkja) hve mikið er af einkennandi hráefnum í vöru. Þannig þarf að koma fram hve mikið er af kjöti í kjötbollum og jarðarberjum í jarðarberjajógúrt.

Næringargildi

Næringargildismerking sýnir okkur hve mikil orka (hitaeiningar) og hve mörg grömm eru af fitu, próteinum og kolvetnum í 100 grömmum. Stundum er næringargildismerkingin á ítarlegra formi með upplýsingum um magn af trefjum og natríum.

Til þess að reikna út hve mikið er af salti er natríummagnið margfaldað með 2,5. Þetta eru mikilvægar upplýsingar og gagnlegar til að bera saman mismunandi matvörur. Það er þó ekki skylda að merkja allar vörur með næringargildi.

Nú eru að ryðja sér til rúms í nágrannalöndum okkar svokallaðar hollustumerkingar sem er ætlað að gefa neytandanum skýrari upplýsingar til að velja matvörur á grundvelli næringarinnihalds. Ekki er skylt að nota slíkar merkingar, en sé það gert þarf að fara eftir ákveðnum reglum.

Fullyrðingar

„Sykurlaus“ þýðir að það er nánast enginn sykur í vörunni, hvorki náttúrulegur né viðbættur. Hins vegar geta verið í henni sætuefni.

„Enginn viðbættur sykur“ þýðir að sykri hefur ekki verið bætt í vöruna, en hún getur samt innihaldið náttúrulegan sykur sem er í hráefnum s.s. ávöxtum og mjólk.

Hugtök eins og „skert“ og „létt“ þýðir að vara hafi að minnsta kosti 25% lægra innihald af t.d. fitu eða sykri en hefðbundnar sambærilegar vörur. Orkuinnihald á þá líka að vera 25% lægra í þessum tilvikum. Þegar svona fullyrðingar eru notaðar er skylt að hafa næringargildismerkingu á vörunni.

Best fyrir eða síðasti neysludagur

Til þess að átta sig á geymsluþoli er merkt á umbúðir „best fyrir“ dagsetning. Kælivörur sem ekki geymast meira en 5 daga eru merktar með síðasta neysludegi. Ekki má dreifa vörunni eftir þá dagsetningu.

Viltu kvarta eða hrósa eða spyrja nánar um innihaldið?

Á pakkningu kemur fram nafn og heimilisfang framleiðanda eða dreifingaraðila, sem þú getur haft samband við ef á þarf að halda. Það færist líka í vöxt að ábyrgðaraðilar vörunnar hafi nánari upplýsingar um vörur sínar á vefsíðu fyrirtækisins.

Höfundur:

Jónína Þ. Stefánsdóttir

matvælafræðingur hjá Umhverfisstofnun.

Senda grein