Vöðvabólga
Vöðvabólga einkennist af verkjum í einum eða fleiri vöðvum og getur einnig tekið til sina og festinga sem tengja vöðva, bein og önnur líffæri saman. Oft finnur fólk fyrir stífni í vöðvum og þreytuverkjum. Þeir vöðvar sem vöðvabólga leggst helst á eru í herðum og hálsi en hún getur líka komið fram í öðrum vöðvum líkamans.
Alengustu ástæður verkja í vöðvum eru spenna, ofálag og áverkar vegna þjálfunar eða vinnu. Við slíkar aðstæður er verkurinn bundinn við ákveðna vöðva og kemur fram á meðan eða eftir að viðkomandi stundar þá iðju sem framkallar vöðvabólguna. Oftast getur fólk áttað sig á því hvaða hreyfing það er sem orsakar verkinn. Verkir í vöðvum geta líka verið einkenni sjúkdóma eins og sýkinga, t.d. flensu, og bandvefssjúkdóma eins og rauðra úlfa (lupus). Önnur algeng ástæða vöðvaverkja er vefjagigt (fibromyalgia) sem einkennist af eymslum í öllum vöðvum og nærliggjandi vefjum ásamt svefnerfiðleikum, þreytu og höfuðverkjum. Þá geta verkir í vöðvum verið vegna skorts á kalíum eða kalki og svo vegna aukaverkana lyfja, t.d. til að lækka kólesteról eða blóðþrýsting.
Alengustu ástæður verkja eða bólgu í vöðvum:
- Álag og streita.
- Ofálag, þ.e. vöðvi notaður og mikið, og lengi og of oft.
- Slys og áverkar eins og tognun.
Hvað er til ráða?
Ef um er að ræða verki vegna ofálags eða áverka þarf að hvíla vöðvann og taka bólgueyðandi lyf. Gott er að setja ísbakstur við vöðva fyrstu 24-72 klukkutímana eftir áverka til að draga úr verkjum og bólgu en eftir það getur hiti dregið frekar úr óþægindum. Verkir vegna spennu og ofálags lagast oft við nudd og slökun og teygjur eftir hvíld geta gert gagn. Mimunandi er eftir einstaklingum hvort heitir eða kaldir bakstrar gera gagn í þeim tilvikum. Æfingar geta byggt upp og bætt vöðvastyrk og sem dæmi má nefna göngu, hjólreiðar og sund. Best er að byrja rólega og auka hreyfinguna smátt og smátt. Mælt er með að fá ráðleggingar frá sjúkraþjálfara um æfingar, bakstra og annað sem bætir líðan og dregur úr líkum á að fá síendurtekna verki. Mikilvægt er að sofa vel og draga úr streituvöldum. Jóga og íhugun eru góðir kostir til að fá hvíld og slökun. Þá þarf að skoða vinnuumhverfi til að meta hvort ástæðan geti verið vegna vinnustellinga eða einhvers í vinnunni eins og til dæmis streitu. Ef ekki tekst að ráða bót á verkjunum með æfingum, slökun eða breytinga í vinnunni er ráðlegt að leita til læknis sem getur metið hvort þöf er á sjúkraþjálfun, lyfjameðferð eða sértækri verkjameðferð.
Það er með vöðvabólgu eins og svo marga aðra sjúkdóma og kvilla að viljinn til að bæta líðan verður að vera til staðar og það hugarfar ríkjandi að það er margt sem við getum gert sjálf með stuðningi og ráðgjöf fagfólks.
Anna Björg Aradóttir
yfirhjúkrunarfræðingur, Landlæknisembættinu
Greinin birtist í Morgunblaðinu 15. ágúst 2006