Heilarækt
Sú hugsun er alltaf freistandi að það geti einhver annar greitt úr vandanum fyrir okkur, eða að til sé eitthvað tiltekið lyf eða meðferð sem er lausnin á vanlíðan sem við finnum fyrir. Staðreyndin er sú að það erum við sjálf sem skiptum máli til að okkur geti líðið betur og látið gott af okkur leiða. Oft er gott að leita ráða en þá er mikilvægt að hafa í huga að það er leið til að styðja við eigin áform en ekki lausn í sjálfu sér. Mjög sjaldan er hægt að finna töfralausn við vanlíðan, lausnin kemur frekar ef við leitum hennar sjálf.
Eftir því sem árin færast yfir þá verður breyting á allri líkamstarfseminni. Á vissan hátt þá hægir á starfseminni, en einmitt þess vegna er hvers konar rækt við líkama og sál mikilvæg sem mótvægi við hrörnun sem fylgir fleiri árum og auknum þroska.
Vísindamenn hafa sýnt fram á ýmsar leiðir til að viðhalda virkni hugsunar og huga, eins konar heilarækt. Til að byrja með þá hafa rannsóknir bent til að hreyfing efli hugarstarfsemi. Svo virðist sem hreyfingin hafa áhrif á efnaskipti líkamans sem aftur örvar heilastarfsemi. Reglubundin hreyfing, að minnsta kosti þrisvar í viku, dregur meðal annars úr líkum á Alzheimer og öðrum skyldum sjúkdómum. Það munar allt að 40% á líkum þess að viðkomandi muni þjást af elliglöpum.
Rannsóknir benda einnig til þess að heilaleikfimi eða heilarækt geti dregið úr eða hægt á hrörnun heilans. Í tveim rannsóknum önnur frá síðasta ári og hin frá árinu 1991 þar sem metinn var hæfileiki aldraðs fólks til að muna tölur eða myndir kom í ljós að hópur sem þróaði eigin þjálfunaraðferðir náði betri árangri en sá sem fékk sérstaka tilsögn.
Heilarækt á að vera jafn mikilvæg og líkamsrækt. Fólk á öllum aldri á að finna sér verkefni sem krefjast hugarleikfimi, sem dæmi má nefna:
- Að deila minningum og merkilegum viðburðum með vinum og vandamönnum.
- Leysa gátur og þrautir.
- Lesa og muna ljóð eða texta.
- Sinna þeim hugðarefnum sem eru hæst á baugi hverju sinni.
- Vinna þau verk sem hugurinn stendur til.
Viðfangsefnin þurfa að vera þannig að um einhvers konar virkni er að ræða. Það að sitja fyrir framan sjónvarp eða tölvu er ekki örvandi nema ef það krefst virkra hugsunar. Seta fyrir framan tölvu eða sjónvarp virðist samkvæmt rannsóknum vera oft á tíðum ákveðið form af heiladoða.
Anna Björg Aradóttir yfirhjúkrunafræðingur