Foreldrar og vímuefnaneysla barna
Rannsóknir benda nefnilega til að þeir sem komast í tæri við vímuefni snemma á lífsleiðinni séu líklegri en aðrir til að misnota þá. Foreldrar þurfa að byrja að móta afstöðu barnsins gegn vímuefnum um leið og tækifæri gefst og rökræða málin á forsendum sem barnið skilur.
Ráð til foreldra
- Verið sjálf góð fyrirmynd, með ábyrgri notkun á áfengi. Verið aldrei drukkin í návist barnanna.
- Haldið heimilinu opnu fyrir félögum barnsins og verið þeim einnig góð fyrirmynd.
- Reynið að kynnast félögum barnsins.
- Styrkið sjálfsálit barnsins, þannig að það eigi auðveldara með að standast hópþrýsting, og hvetjið það til að hafna öllu sem því finnst vera rangt.
- Útskýrið að sumt er viðeigandi fyrir fullorðna en alls ekki fyrir börn.
- Hafið samband við aðra foreldra um sameiginlega áætlun um samstarf og viðbúnað vegna óæskilegrar hegðunar.
- Reynið sömuleiðis að koma á samstarfi milli heimilis og skóla um fræðslu og viðbúnað.
Hver eru merkin um að barn sé byrjað að neyta áfengis eða annarra vímuefna?
Finnist áfengi, lyf eða áhöld til vímuefnanotkunar í fórum barns eru miklar líkur á að barnið sé í neyslu slíkra efna. Tiltekin hegðun getur einnig gefið vísbendingu um að barnið neyti vímuefna. Sérstaklega ef nokkur eftirtalinna atriða fara saman:
- Snöggar breytingar á skapi og hegðun
- Versnandi skólasókn og námsárangur eða ástundun vinnu
- Skyndilegur mótþrói við aga á heimili eða í skóla, óhlýðni við útivistarreglur
- Versnandi samskipti og/eða einangrun frá fjölskyldu og gömlum vinum
- Tengsl við nýja kunningja, einkum þá sem nota vímuefni
- Depurð eða óútskýranleg reiði
- Breyting á svefn- og matarvenjum
- Mikil peningaþörf eða hnupl
Þótt ofantalin atriði geti bent til vímuefnaneyslu þá geta þau einnig endurspeglað eðlilegt umrót unglingsáranna, eða verið merki um önnur vandamál. Með því að vera í góðu sambandi við barnið, þekkja vini þess, kunningja og umhverfi eiga foreldrar að geta fundið út hvort barnið hefur hafið neyslu eða ánetjast vímuefnum.
Viðbrögð foreldra
Telji foreldrar grun sinn um vímuefnaneyslu barnsins réttan þarf að ræða um það við barnið. Sýnið nærgætni og takið skýrt fram að tilgangurinn með samtalinu sé umhyggja ykkar og ást á barninu. Ekki koma með óréttlátar ásakanir. Talið opinskátt um tilfinningar ykkar og áhyggjur og biðjið um svör við spurningum. Verið viðbúin því að barnið geri lítið úr vandanum eða neiti að hann sé til staðar. Ef foreldrar eru í vafa um hvernig þeir eigi að taka á málinu er um að gera að leita sér strax aðstoðar.
Benda má á að hægt er að fá slíka aðstoð hjá Vímulausri æsku/Foreldrahúsi en þar hefur verið byggð upp mikil þekking og reynsla á þessu sviði. Þar er veitt faglega ráðgjöf sem gæti komið að notum, hvort sem er fyrir foreldra, börn og unglinga, kennara eða áhugasamt fólk um forvarnastarf.
Guðni Björnsson
forvarnaráðgjafi Foreldrarhúss
Tengill: www.foreldrahus.is