Kreppan má ekki gera mataræðið óhollt
Í rannsókn sem Lýðheilsustöð stóð að í samvinnu við Capacent Gallup, um mánaðarmótin janúar og febrúar, greindist hins vegar ekki aukin neysla á kjötfarsi, pylsum, bjúgum og nöggum í kjölfar efnahagsbreytinganna í október 2008 (óbirtar niðurstöður).
Óæskilegar matvörur út frá næringarfræðilegu sjónarmiði
Unnar kjötvörur líkt og bjúgu, kjötfars og pylsur eru oft salt- og fituríkar vörur. Fitan er að miklum hluta mettuð fita, sem er allt of mikil í fæði Íslendinga. Mettuð fita getur hækkað LDL-kólesteról í blóði, þ.e. vonda kólesterólið og þar með aukið líkurnar á hjarta- og æðasjúkdómum. Því er mikið í húfi að velja frekar magrar kjötvörur, þ.e. minna en 10 g fitu í 100 g vöru. Unnar kjötvörur eru einnig oft saltríkar vörur og neysla slíkra vara getur hækkað blóðþrýsting, en háþrýstingur er áhættuþáttur fyrir hjarta- og æðasjúkdóma. Saltneysla er meiri hér á landi en ráðlagt er og stærstur hluti salts í fæði kemur úr unnum matvælum, s.s. unnum kjötvörum, brauði, tilbúnum réttum og fleira. Samkvæmt ráðleggingum um mataræði og næringarefni er fólk hvatt til að takmarka neyslu á salti og saltríkum vörum og í skýrslu World Cancer Research Fund er sérstaklega ráðlagt að takmarka neyslu á unnum kjötvörum, reyktum, söltum eða rotvörðum á annan hátt.
Við hvaða saltmagn í vörum er hægt að miða?
Við innkaup er mikilvægt að lesa næringargildismerkingar séu þær til staðar. Vörur sem innihalda 1,25 g af salti (0,5 g af natríum) eða meira í 100 g innihalda mikið salt. Salt í bjúgum er t.d. á bilinu 1,25-2,75 g (0,5-1,1 g natríum) í 100 g og fitan er 14-58 g þannig að bjúgu geta bæði verið mjög fiturík og mjög saltrík vara.
Hvað er hægt að hafa í matinn sem ekki er mjög dýrt?
Það er um að gera að sæta lagi og kaupa vörur á tilboði. Oft er t.d. hægt að gera góð kaup á hakki sem drýgja má með því að gera kjötbollur og bæta þá ríflegu magni af mjöli, hafragrjónum eða heilhveitibrauði saman við. Einnig má útbúa hakkrétti með alls konar baunum, auk þess sem hægt er að útbúa ódýra baunarétti eina og sér. Sömuleiðis má drýgja fisk með mjöli eða grófu bauði og gera fiskbollur. Önnur ráð til sparnaðar eru að bjóða hafragraut í staðinn fyrir morgunkorn. Þegar kemur að grænmeti og ávöxtum er mikilvægt að huga vel að verði við innkaup og velja eftir því hvað býðst helst á hverri árstíð og tilboðum. Einnig er kjörið að velja frosið grænmeti í rétti og með mat, einnig frosna ávexti. Að lokum má nefna að gott er að læra af reynslunni, kaupa rétt magn miðað við fjölda og vera dugleg að nýta afganga ef einhverjir eru.
Elva Gísladóttir og Hólmfríður Þorgeirsdóttir, verkefnisstjórar næringar, Lýðheilsustöð
Dreifðu um vefinn