Vímuefnaforvarnir
Flestar forvarnrnir eru þróaðar eða hannaðar fyrir skólaumhverfið og samfélagið í heild og er þá reynt að taka á sem flestum þáttum samfélagsins sem geta haft mótandi áhrif. Til að nefna nokkur samfélagsleg atriði má benda á aðgengi að áfengi eða vímuefnum, viðhorf í samfélaginu ásamt ýmsum öðrum umhverfisþáttum.
Enginn vafi leikur á að foreldrar gegna stóru hlutverki í lífi barna sinna þeir hafa bæði erfðafræðileg og félagsleg áhrif á mótun og hegðun barnasinna og er í auknum mæli reynt að finna leiðir til að styðja við fjölskyldur og foreldra unglinga í áhættuhópi. Í verkefnum sem ætluð eru fjölskyldum er mikil áhersla lögð á nánd, vináttu og samveru á milli barna og forelda, t.d. með þátttöku í lífi unglings utan fjölskyldunnar.
Áhrifamáttur foreldra minnkar á unglinsárunum og áhrifamáttur vina eykst sem því nemur. Foreldrar geta þó haft áhrif með því t.d. að vera góð fyrirmynd eða með því að rækta heilbrigðan lífsstíl nógu snemma og viðhalda honum áfram yfir unglingsárin. Neysla vina og/eða foreldra á vímuefnum gerir unglingnum auðveldara að nálgast vímuefni og hugmyndin um neyslu verður jákvæð og sjálfsögð. Þá má benda á að ekki er talið ráðlagt að foreldrar kaupi áfengi handa börnum sínum. Rannsóknir frá norðurlöndunum sýna að unglingar drekka oft meira áfengi en það sem foreldrar hafa keypt handa þeim. Við það að kaupa áfengi hefur foreldri gefið leyfi fyrir áfengisneyslu auk þess sem dómgreind unglingsins skerðist við áfengisneyslu og viðkomandi er hætt við að drekka meira en hann ætlaði sér. Í því sambandi er vert að ítreka að samkvæmt lögum má ekki kaupa eða veita einstaklingum undir 20 ára áfengi.
Mikilvægt er að foreldrar verði sér út um fræðslu um útlit vímuefna og einkenni neyslu þeirra. Sú þekking getur orðið til þess að hindra eða stöðva þróun vímuefnaneyslunna. Hægt er að verða sér út um upplýsingar á ýmsum vefsíðum t.d. hjá Lýðheilsustöð, Fræðslumiðstöð í fíknivörnum, edru.is, Foreldrahúsi, hjá heimilislæknum, SÁÁ eða öðrum meðferðaraðilum. Til að setja fram nokkra punkta má nefna eftirfarandi:
- Verið í góðu sambandi við barnið,
- Verið skýr í afstöðu ykkar gegn neyslu áfengis og annarra vímuefna,
- Leyfið ekki eftirlitslaus partí, ef barnið ykkar fer í partí kannið hvort fullorðin sé til staðar,
- Reynið að fylgjast með því hvar barnið er og hverja það umgengst, skyndileg breyting í vinahópi getur gefið ástæðu til að kynna sér betur ástæður fyrir þeirri breytingu,
- Hafið fastar reglur, t.d. að koma heim í kvöldmat, það getur brotið upp daginn og gefur tækifæri á að ræða atburði og framvindu dagsins,
- Kaupið ekki áfengi fyrir unglinginn,
- Forðist að rökræður og skammir komi unglingur undir áhrifum, ræðið frekar við hann daginn eftir,
- Leitið aðstoðar fagaðila við minnsta grun um vímuefnaneyslu,
Gleymum því ekki að börn eru á ábyrgð foreldra til 18 ára aldurs.
Höfundur:
Rafn M. Jónsson,
verkefnisstjóri áfengis- og vímuvarna
Lýðheilsustöð